شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 21600

دانم که کس نگردد از بیم گرد من/ زین‌گونه شیرمردی من چون شود عیان

(وجود ترکیب وصفی مقلوب)

تا مر مرا دو حلقه بند است بر دو پای/ هستم دو دیده گویی از خون دو ناودان (آوردن حرف اضافه "مر" بر سر مفعول)

نبشته که با گفته گرد آمدی/ وگر چند بس بیکران باشدی (وجود تلفظ کهن واژه)

گیرم صبور گردم، بر جای نیست دل/ گویم به رسم باشم، هموار نیست رای

(استفاده از فعل ماضی در معنای مضارع)

یکی را از حکما شنیدم که می‌گفت: هرگز کسی به جهل خویش اقرار نکرده است، مگر آن کس که چون دیگری در سخن باشد، همچنان ناتمام گفته، سخن آغاز کند. (نکوهش پرحرفی)

یکی را از بزرگان به محفلی اندر همی ستودند و در اوصاف جمیلش مبالغه می‌کردند. سر برآورد و گفت: من آنم که من دانم. (تأکید بر سکوت)

عابدی را حکایت کنند که شبی ده من طعام بخوردی و تا سحر ختمی در نماز بکردی. صاحب‌دلی شنید و گفت: اگر نیم نانی بخوردی و بخفتی بسیار ازین فاضل‌تر بودی. (تأکید بر میانه‌روی)

یکی از صاحبدلان زورآزمایی را دید به هم برآمده و کف بر دماغ انداخته. گفت: این را چه حالت است؟ گفتند: فلان دشنام دادش. گفت: این فرومایه هزار من سنگ برمی‌دارد و طاقت سخنی نمی‌آرد؟ (تأکید بر قوی کردن جسم در کنار اخلاق نیکو)

تو را که داند که تو را تو دانی، تو را نداند کس، تو را تو دانی بس.

چون ابرهه را چشم بر عبدالمطلب افتاد.

گفتند یا احمد (ص) پیغمبران را خطیبی کن.

شک را بیماری خوانند که نه قبول محض است و نه ردّ محض، همچنان که بیمار نه مرده است و نه زنده.

چون شیخ ما به نیشابور بود، بازرگانی شیخ را عود آورد و شیخ می‌گفت: «تا همسایگان ما را از بوی این نصیبی بود.». (کاربرد «را» به ‌عنوان نشانه مفعول)

شیخ بفرمود تا دو برّه فربه، یکسان بیاوردند چنان که از هم فرق نتوانستی کرد و هر دو به یک شکل بیاراستند. (کاربرد شکل تاریخی فعل)

شب ها در این تضرّع و زاری می نمودم تا یک شب رسول را به خواب دیدم، انگشتری در انگشت راست، نگینی پیروزه در وی. (حذف افعال)

چون آتش بگرفت هر که از بومان بیرون آید، بسوزد و هر که در غار بماند از دود بمیرد. (کاربرد «بسوزد» در معنای «می‌سوزد»)