شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 19186

خورشید در مقدمه شب کند طلوع / بعد از غروب اگر ز جمال افکنی نقاب

پاسی گذشت از شب، روز طرب نیامد / مه در افق فروشد، خورشید شب نیامد

برخیز که ماه می‌زند خیمه ز شب / خورشید همی رود سراسیمه ز شب

چو آفتاب رُخت در تنور کرد غروب / به یاد روی تو شب‌ها ستاره می‌شمرم

در این حضرت آنان گرفتند صدر/ که خود را فروتر نهادند قدر

ره این است سعدی که مردان راه/ به عزت نکردند در خود نگاه

مکن خیره بر زیردستان ستم/ که دستی است بالای دست تو هم

چون زلف بتان شکستگی عادت کن/ تا صید کنی هزار دل در نفسی

یکی ضعیف بود که هر به دو شب افطار کردی و دیگر قوی که روزی سه بار خوردی. هردو را به خانه ای کردند و در به گل برآوردند. قوی را دیدند مرده و ضعیف جان به دربرده. (حذف فعل - تضاد)

روی از توقع او درهم کشید و تعرّض سوال از اهل ادب در نظرش قبیح (زشت و ناپسند) آمد. آورده اند که اندکی در وظیفة او زیادت کرد و بسیاری از ارادت کم. (واج آرایی- کنایه)

ای پسر! خیال محال از سر به در کن و پای قناعت در دامن سلامت کش که بزرگان گفته‌اند: دولت نه به کوشیدن است، چاره کم جوشیدن است. (جناس- استفاده از جملات کوتاه)

بازرگانی که با وجود نعمت و مکنت، غلامان و کنیزان دارد دلاویز و شاگردان چابک. هر روز به شهری و هر شب به مقامی و هر دم به تفرجگاهی. (مجاز- تشبیه)