شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 3 - درس 1: تاریخ ادبیات قرن‌های دوازدهم و سیزدهم (دوره‌ی بازگشت و بیداری) | آزمون شماره 215

تعليم و تربيت جدید - آزادی - توجه به جایگاه زن در اجتماع

تعليم و تربيت جديد - مسائل اخلاقی - قانون 

دفاع از حقوق کارگران - وطن - توجه به مردم 

دفاع از ضعیفان - دانش‌ها و فنون نوین - تنفر از خرافات

نوبهار است در آن کوش که خوشدل باشی / که بسی گل بدمد باز و تو در گِل باشی

گه مثال صوراسرافیل دیدم بر يمين/ گه خیال تیغ عزراییل دیدم بر يسار 

هزار سال اگر علم و حکمت آموزی/ هزار قرن اگر درس معرفت خوانی

زهره در مجلس تو خنیاگر/ ماه بر درگه تو دربان است

قصیده، سلجوقی، سروش اصفهانی

غزل، غزنوی، سروش اصفهانی 

قصیده، غزنوی، مجمر اصفهانی

غزل، سلجوقی، نشاط اصفهانی

در طنز، هجو و هزل چیرهدست بود، در شعر وی اگرچه اندیشههای نوگرایانه وجود دارد، جایگاه خانوادگی و تفکرات شخصی او، مانع از آن میشود که در ردیف شاعران آزادیخواه مشروطه قرار گیرد. (ایرج میرزا) 

شعر او ساده و دور از پیچیدگی بود. وی مضامین وطندوستی و ستیز با نادانی را با آوازی زیبا و پرشور میخواند. (عشقی)

 از شاعران شاخص این دوره است که او را به سبب آزادیخواهی، به زندان انداختند. تحت تأثیر شاعران گذشته، به ویژه مسعود سعد و سعدی بود. (عارف قزوینی) 

توانست با شعرهای ساده و عامیانهاش در میان مردم جایگاه مناسبی پیدا کند. شعرهای او که به زبان ساده و طنز آمیز در راه مبارزه با استبداد و عشق به چاپ میرسید، در بیداری مردم بسیار مؤثر بود. (فرخی یزدی)

در عصر مشروطه بیشترین رویکرد نویسندگان به رمان‌های تاریخی بود.

از میان رمان‌نویسان این دوره می‌توان به محمدباقرمیرزا خسروی و میرزاآقا تبریزی اشاره کرد. 

 ترجمۀ آثار اروپایی در ایران با تأسیس چاپ‌خانه در زمان فتحعلی‌شاه آغاز شد.

تحقیقات ادبی و تاریخی در محدودۀ تاریخی مشروطه به علت اشتغال اهل قلم به روزنامه‌نویسی و موضوعات دیگر، جاذبه‌ای نداشت