شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 18093

غم زمانه به سختی گرفته دامانم/ ز بی‌وفایی این بخت سستپیمانم

کاین زمانه نگشت کس را دوست/ دهر کس را نگشت خویشاوند

ماندم اندر بلا و غم چندان/ که یکی موی من سیاه نماند

آگاه نیست آدمی از گشت آسمان/ شادان همینشیند و غافل همیرود

به تو حاصلی ندارد غم روزگار گفتن / که شبی نخفته باشی به درازنای سالی

چون نمی‌آید به ساحل غرقه دریای عشق / می‌زند بیهوده از بهر چه چندین دست و پا؟

شب فراق که داند که تا سحر چند است / مگر کسی که به زندان عشق دربند است

ز شب‌بیداری من تا سحر چشمش کجا داند؟ / که او شب تا سحر کاری به جز خفتن نمی‌داند

چو در خیال من آید لب چو دانه نارت / به بوستان روانم درخت نار برآید

کشتی‌ای بر خشک می‌رانیم در دریای عشق / وین تن خاکی ز چشم افتاد، چون لنگر در آب

اگر ما گنهکار و بدگوهریم / بدین پادشاهی نه اندر خوریم

بی گل روی او چرا یک دم / نشود چشم من تهی ز گلاب

منت خدای را عزّوجلّ که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت.

یکی از ملوک خراسان محمود سبکتکین را به خواب چنان دید که جمله وجود او ریخته بود و خاک شده.

درویشی مستجاب‌الدعوه در بغداد پدید آمد. حجاج یوسف را خبر کردند. 

سواری از در درآمد و بشارت داد که فلان قلعه را به دولت خداوند گشادیم و دشمنان اسیر آمدند.

یکی ضعیف بود که هر به دو شب افطار کردی و دیگر قوی که روزی سه بار خوردی. هردو را به خانه ای کردند و در به گل برآوردند. قوی را دیدند مرده و ضعیف جان به دربرده. (حذف فعل - تضاد)

روی از توقع او درهم کشید و تعرّض سوال از اهل ادب در نظرش قبیح (زشت و ناپسند) آمد. آورده اند که اندکی در وظیفة او زیادت کرد و بسیاری از ارادت کم. (واج آرایی- کنایه)

ای پسر! خیال محال از سر به در کن و پای قناعت در دامن سلامت کش که بزرگان گفته‌اند: دولت نه به کوشیدن است، چاره کم جوشیدن است. (جناس- استفاده از جملات کوتاه)

بازرگانی که با وجود نعمت و مکنت، غلامان و کنیزان دارد دلاویز و شاگردان چابک. هر روز به شهری و هر شب به مقامی و هر دم به تفرجگاهی. (مجاز- تشبیه)