شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 30226

غم زمانه به سختی گرفته دامانم/ ز بی‌وفایی این بخت سستپیمانم

کاین زمانه نگشت کس را دوست/ دهر کس را نگشت خویشاوند

ماندم اندر بلا و غم چندان/ که یکی موی من سیاه نماند

آگاه نیست آدمی از گشت آسمان/ شادان همینشیند و غافل همیرود

قالب شعر، با توجه به محل قرارگیری قافیه در ابیات، مثنوی است.

در بیت دوم و سوم به‌ترتیب افعال «اتفاق اوفتاد» و «شد» (به معنای رفت) دستور تاریخی کهن هستند.

«نگون‌بخت» در بیت اول دارای آرایه کنایه است و «شغال، شیر، روباه» یک شبکه معنایی را تشکیل دادند.

«را» در بیت سوم به معنای «برای» است و بیت اول جناس دارد.

عقل کلّی که از تو یافته راه / هم ز هیبت نکرده در تو نگاه (پیام بیت ناتوانی عقل در شناخت خداوند است.)

چو هندو زلف دودآسای او آتش‌نشین/ چو طوطی لعل شکرخای او شیرین‌جواب (از آرایه‌های تشبیه و استعاره استفاده شده است.)

بوی تو می‌شنیدم و بر یاد روی تو / دادند ساقیان طرب یک دو ساغرم ( ضمیر «م» در واژه «ساغرم» در نقش مفعول، جابه‌جا شده است.)

عهد و پیمان تو با ما و وفا با دگران/ ساده‌دل من که قسم‌های تو باور کردم (حذف فعل در هر دو مصراع صورت گرفته است.)