شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 3 - درس 4: سبک‌شناسی قرن‌های دوازدهم و سیزدهم (دوره‌ی بازگشت و بیداری) | آزمون شماره 8192

 دامن محبت را گر کنی ز خون رنگین/ می‌توان تو را گفتن پیشوای آزادی (توجه به بن‌مایۀ مترادف با دموکراسی غربی)

 آستین چو از چشم برگرفتم/ سیل خون به دامان روانه کردم (سرودن شعر در قالب تصنیف و ترانه)
 

 ای دل، بسی رموز و اشارات در ره است/ قانون عقل گیر و برو بر ره نجات ( تاكيد بر درون‌مایۀ قانون)

 یک مرغ گرفتار در این گلشن ویران/ تنها به قفس ماند، هزاران همه رفتند (حاوی مضامین سیاسی، اجتماعی و وطنی)
 

شاعر برخلاف گرایش غالب عصر مشروطه، علم‌آموزی و دانایی را تقبیح می‌کند.

از مفاهیم رایج در این دوره، مفهوم «توجه به مردم» در این ابیات به چشم می‌خورد.

زبان و بیان شاعر، متناسب با زبان اشعار ادیب‌الممالک است.

موسیقی شعر و قالب آن، نوآوری خاصی ندارد و مطابق سنّت‌های گذشته است.

کشوری را که شه از دیدن او بیزار است / پولش از کیسه ملّت به چه عنوان گیرد؟

خدا گواست که آزادم از زمانه ولیکن / دلم بود به کمند ارادت تو مقیّد

از اخذ و بند و رشوه و کلّاشی و طمع / بر سینه کسی ننهاده است دست رد

دهقان خمیر ما را از گندمی سرشته است / کاندر بهشت رویید از سنبل محبّت

نثر دوره بیداری، با فاصله‌گرفتن از دوره مشروطه، درون‌مایه‌های آزادی، سنت‌شکنی و تجددخواهی را با لحنی آرام‌تر ادامه داد.

به دنبال تحولات سبکی در شعر فارسی، در نثر نیز قید و بندهای نثر مصنوع و فنی کنار گذاشته شد.

وطن به عنوان سرزمینی با مردم مشترک در ویژگی‌های فرهنگی و قومی و زبانی، بنیادی‌ترین عنصر فکری مشروطه‌خواهان بود.

در این دو قرن، سبک بازگشت نقطه عطفی در شیوه‌ها و ویژگی‌های سخن پارسی به وجود آورد.