شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 18613

غم زمانه به سختی گرفته دامانم/ ز بی‌وفایی این بخت سستپیمانم

کاین زمانه نگشت کس را دوست/ دهر کس را نگشت خویشاوند

ماندم اندر بلا و غم چندان/ که یکی موی من سیاه نماند

آگاه نیست آدمی از گشت آسمان/ شادان همینشیند و غافل همیرود

غیر مدح او نگویم مدح کس/ زآنکه مدح او خدا گفته است و بس

بر او علم یک ذره پوشیده نیست/ که پیدا و پنهان به نزدش یکی است

خدای را که تواند گزارد شکر و سپاس/ یکی منم که به مدحش کنم شکرباری

آفرین جانآفرین پاک را/ آن که جان بخشید و ایمان خاک را

در شهری که موش آن صد من آهن بتواند خورد، آخر باز، کودکی را هم بر‌تواند داشت. (کاربرد دستور تاریخی)

آن را که گوش ارادت گران‌[سنگین] آفریده‌اند چون کند که بشنود و آن را که کمند سعادت کشان می‌برد چه کند که نرود؟ (تأکید بر قضا و قدر)

هر که در خدمت پادشاه یک‌دل باشد او را دوستان و دشمنان پادشاه خصم گردند؛ دوستان از روی حسد در جاه و دشمنان از وجه اخلاص. (حذف دو فعل به قرینه)

از مبالغتی در تفتیش کار من چاره نیست که آتش از ضمیر چوب و دل سنگ بی جدّ تمام و جهد بلیغ، بیرون نتوان آورد. (کاربرد اضافه تشبیهی)

 فرقی میان روز و شب خود نکرده‌ایم / تا فرق کرده‌ایم سپید و سیاه را

 از دشمن و از دوست گریزیم و عجب نیست / سرگشته نسیم از گل و از خار گریزد

 که ز هر خشک و تر چه شاید کرد / چون شود آب، گرم و آتش، سرد

 مستغنی‌ام به طبع بلند از بلند و پست / در طبعم آسمان و زمین را عیار نیست