شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 3 - درس 4: سبک‌شناسی قرن‌های دوازدهم و سیزدهم (دوره‌ی بازگشت و بیداری) | آزمون شماره 4414

به طرّه کرده تعبیه هزار طبله غالیه / به مژّه بسته عاریه برنده ذوالفقارها

فریاد که در رهگذر آدم خاکی / بس دانه فشاندند و بسی دام کشیدند

به سرّ عشق کجا پی برند اهل خرد / مگر کنند فراموش آن‌چه دانستند

اختیارم نیست چون گرداب در سرگشتگی / نبض موجم در تپیدن بی‌قرار افتاده‌ام

شاعرانی چون ملک‌الشعرای بهار و ادیب‌الممالک فراهانی به زبان ساده و صمیمی کوچه و بازار روی آوردند.

شتاب شاعران جهت آگاه‌سازی مردم و انتشار آثار در روزنامه‌ها، موجب توجه آن‌ها به کاربرد جملات و ترکیبات زبانی شد.

شاعران دوره بیداری تخیلات سرایندگان پیشین را در نظر داشتند و در این حوزه هیچ‌گونه خلاقیتی در شعر آنان دیده نمی‌شود.

عارف قزوینی و سید اشرف‌الدین از شاعرانی بودند که به قالب‌هایی چون مستزاد و چهارپاره رغبت بیشتری نشان می‌دادند.

حقوق خویش ز مردان اگر زنان گیرند / در این میان من و صد دشت زن سپاه من است

بود اگر جامعه بیدار در این دار خراب / جای سردار سپه جز به سرِ دار نبود

دو پاره بنده آزی مگو ز آزادی / که نفس چاکر آز است و خواجه چاکر نفس

آن آتشی که خاک وطن گرم بود از آن / طوری به باد رفت کز آن اخگری نماند

نثر دوره بیداری، با فاصله‌گرفتن از دوره مشروطه، درون‌مایه‌های آزادی، سنت‌شکنی و تجددخواهی را با لحنی آرام‌تر ادامه داد.

به دنبال تحولات سبکی در شعر فارسی، در نثر نیز قید و بندهای نثر مصنوع و فنی کنار گذاشته شد.

وطن به عنوان سرزمینی با مردم مشترک در ویژگی‌های فرهنگی و قومی و زبانی، بنیادی‌ترین عنصر فکری مشروطه‌خواهان بود.

در این دو قرن، سبک بازگشت نقطه عطفی در شیوه‌ها و ویژگی‌های سخن پارسی به وجود آورد.