شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 3 - درس 4: سبک‌شناسی قرن‌های دوازدهم و سیزدهم (دوره‌ی بازگشت و بیداری) | آزمون شماره 8092

گرایش به قالب‌های کم‌کاربرد یا نوین به‌تدریج زمینه را برای ظهور شعر نو فراهم کرد. 

از نظر موسیقی و عروض نیز گروه سنت‌گرا بسیار پایبند به سنت‌های ادبی بودند و شعر را وسیله‌ای برای بیان مقصود می‌دانستند. 

شاعران این دوره گاه با تأثیرپذیری از اوضاع اجتماع، نوآوری‌هایی در عرصه تخیل پدید آوردند. نمونۀ این تخیلات را در پاره‌ای از اشعار میرزادۀ عشقی می‌توان دید.

شاعرانی که به زبان مردم کوچه و بازار شعر می‌گفتند، به قالب‌هایی مثل مستزاد و چهارپاره رغبت بیشتری داشتند.

شده‌ام عاشق و در کیسه ندارم زرکی / عاشقم پول ندارم کوزه بده آب بیارم

در میان آش رندان چون نخود قاطی مشو / اعتدالی بوده‌ای اکنون دمکراتی مشو

یاد بگذشته چو آن دورنمای وطن است / که شود بر افق شام غریبان ترسیم

تا رشته به دست این دبنگ است / این قافله تا به حشر لنگ است

نثر دوره بیداری، با فاصله‌گرفتن از دوره مشروطه، درون‌مایه‌های آزادی، سنت‌شکنی و تجددخواهی را با لحنی آرام‌تر ادامه داد.

به دنبال تحولات سبکی در شعر فارسی، در نثر نیز قید و بندهای نثر مصنوع و فنی کنار گذاشته شد.

وطن به عنوان سرزمینی با مردم مشترک در ویژگی‌های فرهنگی و قومی و زبانی، بنیادی‌ترین عنصر فکری مشروطه‌خواهان بود.

در این دو قرن، سبک بازگشت نقطه عطفی در شیوه‌ها و ویژگی‌های سخن پارسی به وجود آورد.