شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 3 - درس 4: سبک‌شناسی قرن‌های دوازدهم و سیزدهم (دوره‌ی بازگشت و بیداری) | آزمون شماره 8774

گرایش به قالب‌های کم‌کاربرد یا نوین به‌تدریج زمینه را برای ظهور شعر نو فراهم کرد. 

از نظر موسیقی و عروض نیز گروه سنت‌گرا بسیار پایبند به سنت‌های ادبی بودند و شعر را وسیله‌ای برای بیان مقصود می‌دانستند. 

شاعران این دوره گاه با تأثیرپذیری از اوضاع اجتماع، نوآوری‌هایی در عرصه تخیل پدید آوردند. نمونۀ این تخیلات را در پاره‌ای از اشعار میرزادۀ عشقی می‌توان دید.

شاعرانی که به زبان مردم کوچه و بازار شعر می‌گفتند، به قالب‌هایی مثل مستزاد و چهارپاره رغبت بیشتری داشتند.

ز خاک پاک شهیدان راه آزادی / ببین که خون سیاوش چه سان به هوش آمد

خوابند وکیلان و خرابند وزیران / بردند به سرقت همه سیم و زر ایران

از دست عدو نالۀ من از سر درد است / اندیشه هر آن کس کند از مرگ، نه مرد است

در آن سرای که زن نیست، انس و شفقت نیست / در آن وجود که دل مرد مرده است روان

تنها برای خدمت و غمخواری تو بود / گر رغبتی به شرکت کابینه داشتم

به کمیسیون عرایض چه کنم شکوه ز تو / که همه حالِ من بیدل شیدا دارند

شاهد مشروطه را ارواح پاک / با سر و جان مهر و کابین کرده‌اند

دایم به قهوه‌خانه سماور صدا دهد / یک بار هم سماور بابا صدا نداد

ﭼﻪ ﻣﻨﻌﻢ ﻣﻲﻛﻨﻲ، زاﻫﺪ، از اﻳﻦ روى و ﺑﺪﻳﻦ دﻳﺪن           ﺗﻮان ﮔﻔﺘﻦ ﻣﺴﻠﻤﺎن را ﻛﻪ روى از ﻗﺒﻠﻪ ﺑﺮﮔﺮدان

ﻣﻜﻦ زﻧﻬﺎر از ﺧﻠﻮت ﻧﺸﻴﻨﻲ ﻣﻨﻊ زاﻫﺪ را                     ﭼﻪ ﺳﺎزد ﺻﻮرت دﻳﻮار اﮔﺮ در ﺧﺎﻧﻪ ﻧﻨﺸﻴﻨﺪ؟

ﻧﺎﺻﺢ اﻳﻦ روى ﺑﺒﻴﻦ ﻣﻨﻊ ﻣﻦ از ﻳﺎر ﻣﻜﻦ                    ور دل از ﻛﻒ ﻧﺪﻫﻲ، ﻋﻴﺐ ﺧﻮد اﻇﻬﺎر ﻣﻜﻦ

ﻣﻨﻌﻢ ﻣﻜﻦ از دﻳﺪن ﻗﺪ و رخ و ﭼﺸﻤﺶ                        ﻣﻦ اﻧﺲ ﺑﻪ ﺳﺮو و ﮔﻞ و ﺑﺎدام ﮔﺮﻓﺘﻢ