شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 3 - درس 1: تاریخ ادبیات قرن‌های دوازدهم و سیزدهم (دوره‌ی بازگشت و بیداری) | آزمون شماره 12683

انتقاد از شعر دوره بازگشت با مطرح شدن مباحث جدید در جامعه و ادبیات در اواخر دوره قاجار آغاز شد.

صبای کاشانی و قاآنی از مقلّدان سبک خراسانی در دوره بازگشت بودند.

تا آغاز سلطنت فتحعلی شاه، تأثیر سبک هندی بر شعر فارسی به‌طور کلی از بین نرفته‌بود.

شاعران دوره بیداری نیاز به تغییر شعر برای گنجاندن موضوعات جدید در آن را احساس کرده‌بودند.

خاک لیلای وطن را جان شیرین بر سر افشان / خسروان عشق درس عبرت از مجنون گرفتند

چرخ کاندر ضبط گیتی نیست رایش را نظیر / نسخه قانون تدبیر تو دارد در نظر

امروز امید همه زی مجلس شوراست / سر باید کآسوده نگه دارد تن را

اگر فلاطن و سقراط بوده‌اند بزرگ / بزرگ بوده پرستار خردی ایشان

ایرج میرزا در سرایش هجو و هزل و نسیم شمال در سرودن اشعار انتقادی چیره‌دست بودند.

مضامین وطن‌دوستی و ستیز با نادانی از مضامین اصلی شعر عارف قزوینی است.

نشاط و مجمر اصفهانی از غزل‌سرایان نامی دوره بازگشت بودند؛ نشاط، قصاید بلندی هم سروده است.

 از آثار پژوهشی عصر مشروطه، می‌توان به «سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی» و «تاریخ بیداری ایرانیان» اشاره کرد.