شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس چهارم: تاریخ ادبیات پیش از اسلام و قرن‌های اولیه هجری | آزمون شماره 27379

فارسی میانه در حدود ۳۰۰ ق.م تا حدود ۷۰۰ م رایج بود

زبان فارسی میانه به دو گروه زبان‌های پارتی و پهلوی تقسیم می‌شود

این زبان در مرحله‌ای میان فارسی باستان و فارسی نو (دری) قرار دارد

آثاری که به زبان پهلوی تألیف شده بیشتر آثار ادبی زردشتی است

سامانیان

ساسانیان

صفاریان

اشکانیان

با این‌که اوستا در دوره اشکانیان به نگارش درآمده بود اما موبدان ساسانی، آن را از حفظ می‌خواندند.

از میان آثار ادبی تألیف شده به زبان پهلوی، «کلیله و دمنه» و «هزار و یک شب» موجودند.

مضامین اخلاقی و تعلیمی در اشعار باقی‌مانده از زبان پهلوی دیده می‌شود.

منطقه رواج فارسی دری، نخست در شمال ایران بود.

شعر پارسی در این دوره به دست رودکی بنیاد نهاده شد؛ به همین سبب او را «پدر شعر فارسی» نام نهادند.

شعر غنایی با دو شاعر مشهور، رودکی و شهید بلخی، قوت و استحکام یافت.

آوردن موعظه و نصیحت در شعر پارسی از آغاز قرن چهارم معمول بود و در این باب، قطعه‌های کوتاهی سروده شده است، اما کسی که قصیده تمام و کمال در این موضوع سرود «ناصرخسرو» بود و کسایی مروزی شیوه او را ادامه داد.

شعر مدحی یا مدیحه‌سرایی نیز که از آغاز ادب فارسی به پیروی از شعر عربی معمول گشت، با شاعران بزرگ درباری و مدح پادشاهان و رجال دربار جایگاه خود را پیدا کرد.

سپهدار چون پیش لشکر کشید/ یکی ژرف دریای بی بُن بدید

در قالب این خاکیان عمری است سرگردان شدم / چون جان اسیر حبس شد، جانانه را گم کرده ام

عقیقی شرابی که در آبگینه / درخشان شود چون سهیل یمانی

جادویی آغاز کرده است آتش ارنه از چه رو/ گاه پشتش روی گردد گاه پایش سر شود