شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس دوازدهم: جناس و انواع آن | آزمون شماره 1854

از روی و رای خویش مه و آفتاب جوی / از قدر و بذل خویش سپهر و سحاب خواه

از لطف خود به جان مؤالف ثواب بخش‌ / وز قهر خود به جای مخالف عقاب خواه

اقبال و بخت و شوکت و فر هم‌عنان طلب/ تأیید و عون و فتح و ظفر هم‌رکاب خواه

بدخواه را ز چشمه رخشان تيغ خويش / سيراب ساز و چشمه عمرش سراب خواه

راز، رازی / برگ، مرگ / زینب، زینت / جان، جهان

شرک، مشرک / ره، راه / ثبت، ثابت / آرام، رام

پارسا، پارس / چنگ، جنگ / زمستان، مستان / ما، ماه

دام، مدام / رُستم، رَستم / باطل، باطن / سر، سرو

اگر دو کلمه از نظر نوشتار یکی باشند اما معنای آن‌ها متفاوت باشد، «جناس همسان» ایجاد می‌شود.

اگر دو کلمه از نظر نوشتار و معنا هیچ تفاوتی با هم نداشته باشند، «جناس ناهمسان» تشکیل می‌شود.

دو کلمه‌ای که اختلاف آنان در دو واج باشد، «جناس ناهمسان اختلافی» را می‌سازند.

ناهمسانی واژه‌ها در مصوت‌های بلند را «جناس ناهمسان حرکتی» می‌نامند.

عجب نیست از خاک اگر گل شکفت / که چندین گل‌اندام در خاک خفت

مطربا وقت است تا آری به سوی چنگ چنگ/ بلکه میبایست نگذاری دمی از چنگ چنگ

 طريقی فرا پيش گير و رهی/ همی رو كه از قيد هستی رهی

نرگس افسونگرش آهو شده / مستی آهو برش آهو شده

با زمانی دیگر انداز ای که پندم می‌دهی / کاین زمانم گوش بر چنگ است و دل در چنگ نیست

دینار نمى‌خواهم من عاشق دیدارم/ اغیار نمی‌جویم من شیفته یارم

در زمستان به شبستان زی خوش با مستان / داد بستان را از عارض ساقی بستان

 بلای عشق تو نگذاشت پارسا در پارس / یکی منم که ندانم نماز چون بستم