شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 25316

ای صبحدم ببین که کجا می‌فرستمت / نزدیک آفتاب وفا می‌فرستمت

تخم وفاست دانه دل چون به دست توست / خواهی به زیر خاک کن و خواه زیر آب

ز میان برآر دستی مگر از میانجی تو / به کران برد زمانه غم بیکران ما را

بهار تازه بر او فر خجسته باد و بی او / زمانه را و جهان را بهار تازه مباد

روزی ‌ا‌ست خوش و هوا نه گرم است و نه سرد /  ابر از رخ گلزار همی‌شوید گرد (کاربردهای تاریخی دستور)

چون عهده نمی‌شود کسی فردا را / حالی خوش دار این دل پر سودا را (کاربرد تاریخی«را» در مصراع دوم)

چنان مشتاقم ای دلبر به دیدارت که از دوری / برآید از دلم آهی بسوزد هفت دریا را (به کارگیری «بسوزد» در معنای «بسوزاند»)

چون باید مرد و آرزوها همه هشت / چه مور خورد به گور و چه گرگ به دشت (وجود واژگان کهن)

آهن سرد چون کوبم که دم آتشی ام/ نکند هیچ اثر در دل چون آهن او (بی تأثیر بودن سخن)

بخت حافظ گر از این‌گونه مدد خواهد کرد / زلف معشوقه به‌دست دگران خواهد بود (شکایت از بخت بد)

آن که پیشش بنهد تاج تکبّر خورشید/ کبریایی است که در حشمت درویشان است (توجه به انسان های فقیر و نیازمند)

دلم امید فراوان به وصل روی تو داشت/ ولی اجل به ره عمر، رهزن امل است (ناکافی بودن عمر برای رسیدن به آرزوها)

همۀ ترکیب های مشخص شده، اضافۀ تشبیهی هستند.

در بیت دوم حذف فعل به قرینۀ معنایی به کار رفته است.

مفهوم کلی ابیات، شکایت از طوفانی شدن دریا و ترس از غرق شدن است.

آرایۀ تضاد و کنایه نیز در متن، به کار رفته است.