شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 8282

گفت: علم من قرآن است و حدیث و گفتار مشایخ و او بدین‌ها معتقد نیست و نمی‌شنود مرا به شنیدن کفر او چه حاجت؟ (دوری از بحث کردن با کافر)

ملک گفت: این نکته غریب گفتی ولیکن محال عقل است و خلاف نقل که تو را فضل و بلاغت امروز از چنگ عقوبت من رهایی دهد. (کاربرد سجع و مراعات‌نظیر)

من او را از فضلای عصر می‌دانم و یگانه روزگار، باشد که معاندان در حقّ وی خوضی کرده‌اند پس این سخن در سمع قبول من نیاید. (حذف فعل به قرینه)

تو را با وجود چنین منکری که ظاهر شد سبیل خلاص صورت نبندد. این بگفت و موکّلان عقوبت در وی آویختند. (استفاده اندک از واژه‌های عربی)

قالب شعر، قطعه است و لحن آن تعلیمی.

سه تشبیه در این شعر، یافت می‌شود.

کاربرد تاریخی دستور در ابیات یافت می‌شود.

در ابیات بالا فقط قافیه‌های یک بیت، جناس دارند.

یکی ضعیف بود که هر به دو شب افطار کردی و دیگر قوی که روزی سه بار خوردی. هردو را به خانه ای کردند و در به گل برآوردند. قوی را دیدند مرده و ضعیف جان به دربرده. (حذف فعل - تضاد)

روی از توقع او درهم کشید و تعرّض سوال از اهل ادب در نظرش قبیح (زشت و ناپسند) آمد. آورده اند که اندکی در وظیفة او زیادت کرد و بسیاری از ارادت کم. (واج آرایی- کنایه)

ای پسر! خیال محال از سر به در کن و پای قناعت در دامن سلامت کش که بزرگان گفته‌اند: دولت نه به کوشیدن است، چاره کم جوشیدن است. (جناس- استفاده از جملات کوتاه)

بازرگانی که با وجود نعمت و مکنت، غلامان و کنیزان دارد دلاویز و شاگردان چابک. هر روز به شهری و هر شب به مقامی و هر دم به تفرجگاهی. (مجاز- تشبیه)

خُنُک (خوشا) آن که آسایش مرد و زن/ گزیند بر آرایش خویشتن

طریقت به جز خدمت خلق نیست/ به تسبیح و سجاده و دلق نیست

الا تا درخت کرم پروری/ گر امیدواری کز او بر خوری

تا به گریبان نرسد دست مرگ/ دست ز دامن نکنیمت رها