شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 31622

من خیال تو را کجا بینم/ چون همه شب ز رنج بیدارم

بدین زمان که ز فردوس هر زمان رضوان/ همیگشاید بر بوستان خرّم در

فراق تو بخواهد گستریدن/ ز خار و آتشم بالین و بستر

ز شوق طلعت و حرص لقای تو مستم/ به روز چون حربا و به شب چو نیلوفر (حربا: آفتابپرست)

مرا هر آینه روزی تمام کشته ببینی/ گرفته دامن قاتل به هر دو دست ارادت

بلای غمزه نامهربان خونخوارت/ چه خون که در دل یاران مهربان انداخت

آتشی در دل سعدی به محبت زده‌ای/ دود آن است که وقتی به زبان می‌گذرد

بری ذاتش از تهمت ضدّ و جنس/ غنی ملکش از طاعت جنّ و انس

چه دلتنگ خفت آن فرومایه دوش/ که بر سفرۀ دیگران داشت گوش

چو سیراب خواهی شدن ز آب جوی / چرا ریزی از بهر برف آب روی؟

بزرگان نکردند در خود نگاه / خدابینی از خویشتن‌بین مخواه

گر آزاده‌ای بر زمین خُسب و بس/ مکن بهر قالی زمین‌بوس کس   

«چه» در مصراع نخست صفت تعجبی است.

تلاش و کوشش در جهت حل مشکلات دیگران، مفهوم کلی ابیات است.

مصراع دوم بیت دوم به شیوۀ بلاغی آمده است.

در میان ابیات، آرایة مراعات نظیر وجود دارد.