شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 20656

دانم که کس نگردد از بیم گرد من/ زین‌گونه شیرمردی من چون شود عیان

(وجود ترکیب وصفی مقلوب)

تا مر مرا دو حلقه بند است بر دو پای/ هستم دو دیده گویی از خون دو ناودان (آوردن حرف اضافه "مر" بر سر مفعول)

نبشته که با گفته گرد آمدی/ وگر چند بس بیکران باشدی (وجود تلفظ کهن واژه)

گیرم صبور گردم، بر جای نیست دل/ گویم به رسم باشم، هموار نیست رای

(استفاده از فعل ماضی در معنای مضارع)

بیکمالیهای انسان از سخن پیدا شود/ پسته‌ی بیمغز چون لب وا کند رسوا شود: تشخیص

دوش آگهی ز یار سفرکرده داد باد/ من نیز دل به باد دهم، هر چه باد باد: جناس تام

خون شد دلم به یاد تو هر گه که در چمن/ بند قبای غنچه گل میگشاد باد: جناس ناقص

نرگس مست نوازشگر مردمدارش/خون عاشق به قدح گر بخورد، نوشش باد: تلمیح

یکی از بزرگان گفت پارسایی را چه گویی در حقّ فلان عابد که دیگران در حق وی به طعنه سخن‌ها گفته‌اند؟ گفت: بر ظاهرش عیب نمی‌بینم و در باطنش غیب نمی‌دانم. (سرزنش عیوب دیگران)

حکیمی را پرسیدند از سخاوت و شجاعت کدام بهتر است؟ گفت: «آن که را سخاوت است به شجاعت حاجت نیست.» (ترجیح گشاده‌دستی بر دلیری)

صیادی ضعیف را ماهی قوی به دام اندر افتاد، ماهی برو غالب آمد و برفت. دیگر صیادان ملامتش کردند که چنین صیدی در دامت افتاد و ندانستی نگاه داشتن. گفت: صیاد بی روزی در دجله نگیرد و ماهی بی اجل بر خشک نمیرد. (تأکید بر تلاش)

یکی را شنیدم از پیران مربی که مریدی را همی‌گفت: «ای پسر چندان که تعلق خاطر آدمی‌زاد به روزی است اگر به روزی‌ده بودی به مقام از ملائکه در گذشتی». (داشتن توجه ویژه بر عبادت)

امین باید از داور اندیشناک/ نه از رفع دیوان و زجر و هلاک

چو بی شک نبشته‌ست بر سر هلاک/ به دست دلارام خوش‌تر هلاک

میان ابروی او خشم‌های دیرینه ا‌ست/ گره در ابروی لیلی هلاک مجنون است

اگر صد همچو من گردد هلاک او را چه غم دارد/ که نی عاشق نمی‌یابد که نی دلخسته کم دارد