شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس دوازدهم: جناس و انواع آن | آزمون شماره 2150

وامقی بود که دیوانه عذرایی بود / منم امروز و تویی وامق و عذرای دگر

از پی بهبود درد ما دوا سودی نداشت / هر که شد بیمار درد عشق بهبودی نداشت

ای که می‌گویی نداری شاهدی بر درد عشق / جان غم‌پرورد و آه سرد و روی زرد چیست؟

آنچه کردی، آنچه گفتی غایت مطلوب بود / هر چه گفتی خوب گفتی هر چه کردی خوب بود

راز، رازی / برگ، مرگ / زینب، زینت / جان، جهان

شرک، مشرک / ره، راه / ثبت، ثابت / آرام، رام

پارسا، پارس / چنگ، جنگ / زمستان، مستان / ما، ماه

دام، مدام / رُستم، رَستم / باطل، باطن / سر، سرو

اگر دو کلمه از نظر نوشتار یکی باشند اما معنای آن‌ها متفاوت باشد، «جناس همسان» ایجاد می‌شود.

اگر دو کلمه از نظر نوشتار و معنا هیچ تفاوتی با هم نداشته باشند، «جناس ناهمسان» تشکیل می‌شود.

دو کلمه‌ای که اختلاف آنان در دو واج باشد، «جناس ناهمسان اختلافی» را می‌سازند.

ناهمسانی واژه‌ها در مصوت‌های بلند را «جناس ناهمسان حرکتی» می‌نامند.

جناس تام

جناس ناقص حرکتی

جناس ناقص افزایشی

جناس ناقص اختلافی

کنون باید ای خفته بیدار بود / چو مرگ اندر آرد ز خوابت، چه سود

به آخر سر ناامیدی بتافت / یکی دیگرش ناطلب کرده یافت

گرت چشم عقل است تدبیر گور / کنون کن که چشمت نخورده‌ست مور

غنیمت شمار این گرامی نفس / که بی مرغ قیمت ندارد قفس