شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس نهم: موازنه و ترصیع | آزمون شماره 27933

در اصطلاح ادبی، یکسانی کلمات مصراعی با مصراع دیگر یا جمله‌ای با جمله دیگر از نظر وزنی و حروف آخر.

دو بیت یا جمله که واژه‌های آنها از نظر «وزن» و «حرف پایانی» کاملاً یکسان باشند.

اگر در یک جمله دو واژه همآوا به کار رود اما معنای متفاوت داشته باشد، ترصیع نام دارد.

موازنه‌ای که همۀ سجع‌های آن متوازی باشد.

سرو فرازنده از قیام تو بی پا/ مهر فروزنده از جمال تو زایل

برگ بی‌برگی بود ما را نوال / مرگ بی‌مرگی بود ما را حلال

نظری به حال من کن چو قدح به دست گیری/ گذری به خاک جم کن چو به دست جام داری

گشت فراق و وصل تو مرگ و بقای عاشقان/ کشتی و زنده ساختی ای تو خدای عاشقان

ت، پ، ب، الف، ث                                  

الف، پ، ث، ت، ب

الف، ت، پ، ب، ث                                  

ت، ث، الف، پ، ب

مانده در محکم و گران‌بندی است / بسته در تنگ و تیره‌زندانی است

نه از این اخترانم اقبالی است / نه از این روشنانم احسانی است

نکته‌ای رانده‌ام که تألیفی است / قطعه‌ای گفته‌ام که دیوانی است

نه چو من عقل را سخن سنجی است / نه چو من نظم را سخن دانی است

مرا دردی‌است اندر دل که درمان نیستش یارا / من و دردت چو تو درمان نمی‌خواهی دل ما را (واژه‌آرایی، واج‌آرایی)

مگو پای عزت بر افلاک نه / بگو روی اخلاص بر خاک نه (ترصیع، تضاد)

گاه گل در روی آتش دسته کرد / گاه پل بر روی دریا بسته کرد (موازنه، تلمیح)

امروز خندان آمدی مفتاح زندان آمدی / بر مستمندان آمدی چون بخشش و فضل خدا (واج آرایی، سجع)