شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 5943

خروشید و برجست لرزان ز جای/ بدرّید و بسپرد محضر به پای

ای مادر سرسپید بشنو/ این پند سیاهبخت فرزند

همه رزمگه سربهسر کشته بود/ تنانشان به خون اندر آغشته بود

سپیده چو برزد سر از برج شیر/ به لشکر نگه کرد گیو دلیر

بنمای رخ که باغ و گلستانم آرزوست/ بگشای لب که قند فراوانم آرزوست (طلب دیدار معشوق)

گفتی به روزگاران مهری نشسته بر دل/ بیرون نمی‌توان کرد الا به روزگاران (جاودانگی عشق)

به آنچه می‌گذرد دل منه که دجله بسی/ پس از خلیفه بخواهد گذشت در بغداد (جاهطلبی)

گرت ز دست برآید، چو نخل باش کریم/ ورت ز دست نیاید چو سرو باش آزاد (ترک تعلقات)

گفت جانم از محبان دور نیست/ لیک بیرونآمدن دستور نیست

چه نیکو گفت با جمشید دستور/ که با نادان نه شیون باد نه سور

خاصه گنه من که پس از طاعت ایزد/ در خدمت دستور ملک بودم هموار

همیرفت با او دو دستور او/ که دستور بودند و گنجور او

در بیت آغازین آرایه‌های «واج‌آرایی» و «جناس» به‌کار رفته است.

در بیت پایانی آرایه‌های «تضاد» و «جناس» زینت‌بخش کلام سعدی شده است.

واژه «اخگر» از کاربردهای کهن زبان است و «بمیرد» در معنای امروزی به‌کار نرفته است.

پیام محوری شعر صورت سؤال، «تأکید بر آمدن آسانی پس از دشواری» است.