شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 20915

زبان درکش ای مرد بسیاردان/ که فردا قلم نیست بر بیزبان

فراوانسخن باشد آگندهگوش/ نصیحت نگیرد مگر در خموش

چرا گوید آن چیز در خفیه مرد/ که گر فاش گردد، شود رویزرد

حذر کن ز نادان دهمرده گوی/ چو دانا یکی گوی و پرورده گوی

چو عاشق می شدم گفتم که بردم گوهر مقصود/ندانستم که این دریا چه موج خون فشان دارد (استعاره-کنایه)

ز سرو قد دلجویت مکن محروم چشمم را/بدین سرچشمه اش بنشان که خوش آبی روان دارد (تشبیه-جناس)

چو در رویت بخندد گل مشو در دامش ای بلبل/که بر گل اعتمادی نیست گر حسن جهان دارد (استعاره-تضاد)

هر آن کو خاطر مجموع و یار نازنین دارد/سعادت همدم او گشت و دولت همنشین دارد (تناسب-تلمیح)

آن نقش بین که فتنه کند نقش‌بند را / و آن لعل لب که نرخ شکسته است قند را (کاربرد تاریخی «را» در مصراع دوم)

آهنگ آن دارد دلم کز پرده بیرون اوفتد / مطرب گر این ره می‌زند گو پست ‌گیر آهنگ را (کاربرد فعل امر بدون «ب»)

مطرب آهنگ چنین تیز چه گیری که کند / جان شیرین به لب لعل تو آهنگ مرا (حذف فعل به قرینه)

گر در کمندم می‌کشی شکرانه را جان می‌دهم / کان دل که صید عشق شد دولت شمارد دام را (کاربرد تاریخی حرف اضافه)

بیشتر جمله‌ها، کوتاه و قابل فهم هستند. / کاربرد «را» به معنی «به» در جمله: «لشکرها را امید زیادت نیکویی داد»

کمی واژگان غیرفارسی / جناس میان واژگان «امید» و «نوید»

وجود واژگان کهن؛ مانند: نبشت، توخت، کینه / به کارگیری کلمۀ «ساخته باشید» به معنای «آماده باشید».

کاربردهای تاریخی دستور: «بنشست» و «فرمود» / «بر تخت پادشاهی بنشست» کنایه است.

ناف دریاست چو گرداب مرا لنگرگاه / نیستم موج که سعی‌ام پی ساحل گردد

رهنوردان را سبکباری بود باد مراد / زود رخت خود به ساحل کف ز دریا می‌کشد

دامن گره به دامن ساحل نمی‌زند / موجی که خو به شورش دریا گرفته است

ساده‌لوحی که شکایت کند از شورش بحر / واگذارش که چو خاشاک به ساحل برود