شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس چهارم: تاریخ ادبیات پیش از اسلام و قرن‌های اولیه هجری | آزمون شماره 23111

ادبیات فارسی دری به مفهوم واقعی خود تقریباً با دولت طاهریان در ایران پدید آمد.

منطقه‌ی رواج فارسی دری، نخست در مغرب و شمال غرب ایران بود.

«دری» زبان درباری ساسانیان، زبان محاوره و مکاتبه‌ی مقامات دولتی بوده است.

«دری» نخستین صورت زبان ادبی فارسی نو در برابر نفوذ عناصر زبان عربی بود.

این زبان به ناحیه پارس تعلق داشته است و زبان رسمی دوران ساسانی بود.

اشعار کمی به این زبان در دست است و آنچه باقی مانده، دچار تحریف‌هایی شده است.

زبان درباری ساسانیان و زبان محاوره و مکاتبات مقامات دولتی بوده است.

به‌دلیل اهمیت سنّت شفاهی در ایران پیش از اسلام، آثار ادبی پهلوی به کتابت در نیامده بود.

کتاب شاهنامۀ ابومنصوری حدود سال 446 قمری، به دست عدّه‌ای از دانشوران خراسان، نوشته شد. موضوع این کتاب، تاریخ گذشتۀ ایران است؛ امروزه فقط چند صفحه‌ای از متن اصلی آن باقی مانده است.

ابوعلی بلعمی به دستور منصور بن نوح سامانی، مأموریت یافت که تاریخ مفصّلی را که محمّدبن جریر طبری آن را تحت عنوان «تاریخ الرُّسل و الملوک» به زبان عربی نوشته بود، به فارسی برگرداند.

اصل کتاب تفسیر طبری را «محمّدبن جریرطبری» به زبان فارسی نوشته است؛ امّا جمعی از دانشمندان آن زمان، این کتاب را به عربی برگرداندند.

بلعمی هم زمان با ترجمۀ کتاب «تاریخ الرُّسل و الملوک»، اطّلاعات دیگری راجع به تاریخ اسلام به دست آورد و بر آن افزود و با حذف مطالبی از اصل تاریخ طبری، آن را به صورت تألیفی مستقل درآورد که به «تاریخ بلعمی» شهرت یافته است.

سپهدار چون پیش لشکر کشید/ یکی ژرف دریای بی بُن بدید

در قالب این خاکیان عمری است سرگردان شدم / چون جان اسیر حبس شد، جانانه را گم کرده ام

عقیقی شرابی که در آبگینه / درخشان شود چون سهیل یمانی

جادویی آغاز کرده است آتش ارنه از چه رو/ گاه پشتش روی گردد گاه پایش سر شود