شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 20990

چو عاشق می شدم گفتم که بردم گوهر مقصود/ندانستم که این دریا چه موج خون فشان دارد (استعاره-کنایه)

ز سرو قد دلجویت مکن محروم چشمم را/بدین سرچشمه اش بنشان که خوش آبی روان دارد (تشبیه-جناس)

چو در رویت بخندد گل مشو در دامش ای بلبل/که بر گل اعتمادی نیست گر حسن جهان دارد (استعاره-تضاد)

هر آن کو خاطر مجموع و یار نازنین دارد/سعادت همدم او گشت و دولت همنشین دارد (تناسب-تلمیح)

یکی زهره خرج کردن نداشت / زرش بود و یارای خوردن نداشت

بخیل توانگر به دینار و سیم / طلسمی است بالای گنجی مقیم

بر آن کدخدا زار باید گریست / که دخلش بود نوزده خرج بیست

زود باشد که خیره‌سر بینی / به دو پای اوفتاده اندر بند

در طریقت هر چه پیش سالک آید خیر اوست / در صراط مستقیم ای دل کسی گمراه نیست

زاهدان را زهد و ما را عیش خوبان شد نصیب / هر کسی را در ازل خود آن‌چه قسمت بود، داد

در کار گلاب و گل حکم ازلی این بود / کاین شاهد بازاری وان پرده‌نشین باشد

گرچه زبان عذر من لال شد از خجالتش / بر کرمت نوشته‌ام عذر گناه خویش را

همۀ ترکیب های مشخص شده، اضافۀ تشبیهی هستند.

در بیت دوم حذف فعل به قرینۀ معنایی به کار رفته است.

مفهوم کلی ابیات، شکایت از طوفانی شدن دریا و ترس از غرق شدن است.

آرایۀ تضاد و کنایه نیز در متن، به کار رفته است.