شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 16755

سخن در پرده می‌گویم، چو گل از غنچه بیرون آی/که بیش از پنج روزی نیست حکم میر نوروزی (لحن تعلیمی)

شب عاشقان بی دل چه شبی دراز باشد/تو بیا کز اول شب در صبح باز باشد (لحن تغزلی)

چه سال‌های فراوان و عمرهای دراز/که خلق بر سر ما بر زمین بخواهد رفت (لحن طنز)

چنین گفت کامروز تخت و کلاه/مرا زیبد این تاج و گنج و سپاه (لحن حماسی)

همه چیزی از نادان نگاه داشتن آسان‌تر که ایشان را از تن خویش. (نابودگری جهل)

اگر خواهی که ستوده مردمان باشی بر آن‌کس که خرد زو نهان باشد نهان خویش آشکارا مکن. (اهمیّت سکوت)

اکنون آموز که جوانی، چون پیر گردی به اندیشیدن حاجت نیاید که پیران چیزها دانند. (تأکید بر تجربه)

هر مفلسی که عاشقی ورزد معاینه [آشکارا] در خون خویش سعی کرده باشد. (بلاخیز بودن عشق)

هر که بر زیردستان نبخشاید به جور زبردستان گرفتار آید.

خردمندی که بخورد و بدهد به از عابد که روزه دارد و بنهد.

دو چیز محال عقل است، خوردن بیش از رزق مقسوم(=تقسیم شده) و مردن پیش از وقت معلوم.

از نفس‌پرور هنروری نیاید و بی‌هنر، سروری را نشاید.

روزی که افکنیم ز جان چادر بدن                         بینی که رشک و حسرت ماهیم و فُرقدیم

بی گل روی تو بس خار که در پای من است          کیست کز پای برون آورد این خار مرا

چو انسان را نباشد فضل و احسان                       چه فرق از آدمی تا نقش دیوار

باد را بر سر کوی تو مجال است و مرا نیست           خنک آن باد که بر خاک سر کوت وزیده است

هر که دست از جان بشوید، هر چه در دل دارد بگوید. (در جملۀ اول، کنایه وجود دارد.)

ترسیدم از بیم گزند خویش آهنگ هلاک من کنند، پس قول حکما را کار بستم. («آهنگ» در معنای «قصد» به کار رفته است.)

به خاطر داشتم که چون به درخت گل رسم دامنی پر کنم هدیه اصحاب را. (استفاده از آرایۀ تشبیه)

آزردن دوستان، جهل است وکفّارت یمین، سهل. (وجود آرایۀ جناس)