شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 25836

ریسمان قضا و رشته عقل/ پیش زنجیر عشق محکم نیست

از یم طبع تو خیزد گوهر عقل و خرد/ گوهر عقل و خرد نیکوتر است از دُرّ یم

عشق اینجا آتش است و عقل دود/ عشق آمد درگریزد عقل زود

عقل کز عشق گریزد چه تعجب باشد/ پیر عقل است بر عشق چو طفل مکتب

در این عصر، به‌ویژه شهر اصفهان در حکم مرکز ادبی این عصر به‌شمار می‌رفت.

خواجوی کرمانی از غزل‌پردازان برجستۀ این دوره است؛ شاعری که غزل‌های او بر حافظ نیز تأثیرگذار بوده است.

مثنوی «جمشید و خورشید» سلمان ساوجی به شیوۀ داستان‌های مولانا سروده شده است.

لحن سخن عبید زاکانی گزنده و طنزآمیز است و در غزل او، فرهنگ گذشتۀ ایران با همۀ کمال ایرانی _ اسلامی خود رخ می‌نماید.

کاربرد کهن واژگان

استفاده از آرایه‌های سجع و کنایه

نکوهش افراد بی‌ذوق و بی‌بهره از هنر

کاربرد دو حرف اضافه برای متمّم

یکی ضعیف بود که هر به دو شب افطار کردی و دیگر قوی که روزی سه بار خوردی. هردو را به خانه ای کردند و در به گل برآوردند. قوی را دیدند مرده و ضعیف جان به دربرده. (حذف فعل - تضاد)

روی از توقع او درهم کشید و تعرّض سوال از اهل ادب در نظرش قبیح (زشت و ناپسند) آمد. آورده اند که اندکی در وظیفة او زیادت کرد و بسیاری از ارادت کم. (واج آرایی- کنایه)

ای پسر! خیال محال از سر به در کن و پای قناعت در دامن سلامت کش که بزرگان گفته‌اند: دولت نه به کوشیدن است، چاره کم جوشیدن است. (جناس- استفاده از جملات کوتاه)

بازرگانی که با وجود نعمت و مکنت، غلامان و کنیزان دارد دلاویز و شاگردان چابک. هر روز به شهری و هر شب به مقامی و هر دم به تفرجگاهی. (مجاز- تشبیه)