شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 26045

نه شرط عقل بود با کمان ابروی دوست/که جان سپر نکنی پیش تیربارانش

ز کعبه روی نشاید به ناامیدی تافت/کمینه آن که بمیریم در بیابانش

حریف را که غم جان خویشتن باشد/هنوز لاف دروغ است عشق جانانش

حکیم را که دل از دست رفت و پای از جای/سر صلاح توقّع مدار و سامانش

بسی شیر و دیو و نهنگ و پلنگ / تبه شد به چنگم به هنگام جنگ

آدم و حوا کجا بود آن زمان / که خدا بنهاد این زه در کمان

بر آن بود کاموس و خاقان چین / که آتش برآرند از ایران زمین

به گنج و به انبوه بودند شاد / زمانی ز یزدان نکردند یاد

قالب شعر، با توجه به محل قرارگیری قافیه در ابیات، مثنوی است.

در بیت دوم و سوم به‌ترتیب افعال «اتفاق اوفتاد» و «شد» (به معنای رفت) دستور تاریخی کهن هستند.

«نگون‌بخت» در بیت اول دارای آرایه کنایه است و «شغال، شیر، روباه» یک شبکه معنایی را تشکیل دادند.

«را» در بیت سوم به معنای «برای» است و بیت اول جناس دارد.