شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 25705

حاکمان این زمان ناحق کنند/ در بر خود جامها ابلق کنند

عقاب جور گشاده است بال بر همه شهر/ کمان گوشهنشینی و تیر آهی نیست

آن پارسا که ده خَرد و ملک، رهزن است/ آن پادشا که مال رعیت خورد گداست

چو گستردی بساط دشمنی را/ هزاران دوست را کردی فراری

یکی را از حکما شنیدم که می‌گفت: هرگز کسی به جهل خویش اقرار نکرده است، مگر آن کس که چون دیگری در سخن باشد، همچنان ناتمام گفته، سخن آغاز کند. (نکوهش پرحرفی)

یکی را از بزرگان به محفلی اندر همی ستودند و در اوصاف جمیلش مبالغه می‌کردند. سر برآورد و گفت: من آنم که من دانم. (تأکید بر سکوت)

عابدی را حکایت کنند که شبی ده من طعام بخوردی و تا سحر ختمی در نماز بکردی. صاحب‌دلی شنید و گفت: اگر نیم نانی بخوردی و بخفتی بسیار ازین فاضل‌تر بودی. (تأکید بر میانه‌روی)

یکی از صاحبدلان زورآزمایی را دید به هم برآمده و کف بر دماغ انداخته. گفت: این را چه حالت است؟ گفتند: فلان دشنام دادش. گفت: این فرومایه هزار من سنگ برمی‌دارد و طاقت سخنی نمی‌آرد؟ (تأکید بر قوی کردن جسم در کنار اخلاق نیکو)

وجود واژگان کهن مانند «لَت زدن» و «اَلَم» (قلمرو زبانی)

استفاده از کاربردهای تاریخی دستور در افعال «نهاده بودی»، «خشم گرفتی». (قلمرو ادبی)

استفاده از کنایه در عبارات «چشم نهادن»، «فرو گرفتن» (قلمرو ادبی)

زبان متن، ساده و جمله‌ها کوتاه است. (قلمرو زبانی)

هر که دست از جان بشوید، هر چه در دل دارد بگوید. (در جملۀ اول، کنایه وجود دارد.)

ترسیدم از بیم گزند خویش آهنگ هلاک من کنند، پس قول حکما را کار بستم. («آهنگ» در معنای «قصد» به کار رفته است.)

به خاطر داشتم که چون به درخت گل رسم دامنی پر کنم هدیه اصحاب را. (استفاده از آرایۀ تشبیه)

آزردن دوستان، جهل است وکفّارت یمین، سهل. (وجود آرایۀ جناس)

دروغ گفتن به ضربت لازم ماند که اگر نيز جراحت درست شود، نشان بماند. (ماندگاری اثر جراحت)

هر که در پيش سخن خردمندان افتد تا ماية فضلش بدانند مایة جهلش بشناسند. (وجوب خاموشی و به‌جا سخن گفتن نزد دانایان)

به گرسنگی مردن بِه که حاجت پیش کسی بردن. (ترغیب به گرسنگی کشیدن)

برادر که در بند خویش است،‌ نه برادر نه خویش است. (لزوم کمک به زندانیان)