شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 28916

عدو چو تیغ کشد من سپر بیندازم/ که تیغ ما به جز از نالهای و آهی نیست (کنایه-تشبیه)

غلام نرگس جماش آن سهی سروم/ که از شراب غرورش به کس نگاهی نیست (استعاره-تشبیه بلیغ)

در نمیگیرد نیاز و ناز ما با حسن دوست/ خرم آن کز نازنینان بخت برخوردار داشت (جناس-تلمیح)

از پای فتادیم چو آمد غم هجران/ در درد بمردیم چو از دست دوا رفت (واج آرایی-کنایه)

مباش در پی آزار و هر چه خواهی کن / که در شریعت ما غیر این گناهی نیست (تأکید بر آزار نرساندن به دیگران)

او را به چشم پاک توان دید چون هلال / هر دیده جای جلوۀ آن ماه‌پاره نیست (تأکید بر داشتن چشم و درون پاک برای درک معشوق)

دل به امّید صدایی که مگر در تو رسد / ناله‌ها کرد در این کوه که فرهاد نکرد (زاری عاشق در هجران معشوق)

درد عشق از تندرستی خوش‌تر است / گر چه بیش از صبر درمانیش نیست (عشق، موجب تندرستی است)

«خواسته» به معنای «مال» / وجود وابسته پیشین

وجود آرایه کنایه / وجود آرایه تضاد

کاربرد کهن واژگان / حذف حرف «را»

تکرار واژه / حذف فعل

یکی ضعیف بود که هر به دو شب افطار کردی و دیگر قوی که روزی سه بار خوردی. هردو را به خانه ای کردند و در به گل برآوردند. قوی را دیدند مرده و ضعیف جان به دربرده. (حذف فعل - تضاد)

روی از توقع او درهم کشید و تعرّض سوال از اهل ادب در نظرش قبیح (زشت و ناپسند) آمد. آورده اند که اندکی در وظیفة او زیادت کرد و بسیاری از ارادت کم. (واج آرایی- کنایه)

ای پسر! خیال محال از سر به در کن و پای قناعت در دامن سلامت کش که بزرگان گفته‌اند: دولت نه به کوشیدن است، چاره کم جوشیدن است. (جناس- استفاده از جملات کوتاه)

بازرگانی که با وجود نعمت و مکنت، غلامان و کنیزان دارد دلاویز و شاگردان چابک. هر روز به شهری و هر شب به مقامی و هر دم به تفرجگاهی. (مجاز- تشبیه)

«را» در بیت سوم، در معنای حرف اضافه به کار رفته است.

بیت سوم، دو جمله است.

در بیت آخر، آرایۀ کنایه وجود دارد.

«ماه و ناهید و مهر» آرایۀ مجاز دارند. (مجاز از همۀ افلاک)