شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 24161

اعتمادی نیست بر کار جهان/بلکه بر گردون گردان نیز هم (ناپایداری دنیا)

مدد از خاطر رندان طلب ای دل ورنه/کار صعب است مبادا که خطایی بکنیم (نیاز به پیر و راهنما)

غم دل چند توان خورد که ایام نماند/گو نه دل باش و نه ایام چه خواهد بودن (حسرت بر گذر زمان)

یاران همنشین همه از هم جدا شدند/ماییم و آستانۀ دولت پناه تو (طلب همنشینی)

ای صبحدم ببین که کجا می‌فرستمت / نزدیک آفتاب وفا می‌فرستمت

تخم وفاست دانه دل چون به دست توست / خواهی به زیر خاک کن و خواه زیر آب

ز میان برآر دستی مگر از میانجی تو / به کران برد زمانه غم بیکران ما را

بهار تازه بر او فر خجسته باد و بی او / زمانه را و جهان را بهار تازه مباد

در شهری که موش آن صد من آهن بتواند خورد، آخر باز، کودکی را هم بر‌تواند داشت. (کاربرد دستور تاریخی)

آن را که گوش ارادت گران‌[سنگین] آفریده‌اند چون کند که بشنود و آن را که کمند سعادت کشان می‌برد چه کند که نرود؟ (تأکید بر قضا و قدر)

هر که در خدمت پادشاه یک‌دل باشد او را دوستان و دشمنان پادشاه خصم گردند؛ دوستان از روی حسد در جاه و دشمنان از وجه اخلاص. (حذف دو فعل به قرینه)

از مبالغتی در تفتیش کار من چاره نیست که آتش از ضمیر چوب و دل سنگ بی جدّ تمام و جهد بلیغ، بیرون نتوان آورد. (کاربرد اضافه تشبیهی)

آنچه می‌خواهند از دنیا، به ایشان رو نهد / رو به دنیا کردگان گر پشت بر دنیا کنند (توصیه به دنیاطلبی)

نکته‌ای کان جست ناگه از زبان / هم چو تیری دان که جست از آسمان (سفارش به نگهداشتن زبان)

چون حباب ار ز آب دلشادی / زود میری از آنکه پر بادی (سرزنش غرور)

 گریه شمع همه شب نه که از درد سرست / چون ز سر رست همه نور شد از گریه برست (نفی خود بینی و ترک خودخواهی)

حاجت موری و اندیشه کمتر حیوانی / بر تو پوشیده نماند که سمیعی و بصیری (علم خداوند)

نیازمندی من در قلم نمی‌گنجد / قیاس کردم و ز اندیشه‌ها وراست هنوز (عشق غیرقابل وصف)

هنوز بوی محبت ز خاکم آید اگر / جدا شود به لحد بند بندم از ترکیب (فدا کردن جان در راه عشق)

صید بیابان عشق گر بچشد تیر او / سر نتواند کشید پای ز زنجیر او (رهایی‌ناپذیری از عشق)