شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 3351

سجده نتوان کرد بر آب حیات/ تا نیابم زین تن خاکی نجات

عاشقان سر نهند در شب تار/ تو بر آنی که چون بری دستار

گفت خوبان چو پرده برگیرند/ عاشقان پیششان چنین میرند

صدفوار گوهرشناسان راز/ دهان جز به لؤلؤ نکردند باز

عنقا که یابد دام کس در پیش آن عنقا مگس/ ای عنکبوت عقل بس تا کی تنی این تار را

وگر عقل است آن پُر فن چرا عقلی بود دشمن/ که مکر عقل بد در تن کند بنیاد صورت را

چو ابرو را چنین کردی چه صورتهای چین کردی/ مرا بی عقل و دین کردی بر آن نقش و بر آن حورا

عقل گوید شش جهت حدست برون راه نیست/ عشق گوید راه هست و رفتهام من بارها

به ملامت نبرند از دل ما صورت عشق/ نقش بر سنگ نبشته است، به توفان نرود

گر چشم شوخ توست به عاشق‌کشی مثل/ ما بر تو عاشقیم بحمدالله از ازل

زخم شمشیر غمت را به شکیبایی و عقل/ چند مرهم بنهادیم و اثر می‌نرود

ترک دنیا و تماشا و تنعم گفتیم/ مِهر مُهریست که چون نقش حجر می‌نرود

اگر کوشش فروگذارد در خون خویش سعی کرده باشد و چون بکوشد، اگر پیروز آید، نام گیرد. (به‌کارگیری «نام گیرد» در معنی «مشهور شود»)

جوانی خردمند از فنون فضایل حظّی وافر داشت؛ چندان‌که در محافل دانشمندان نشستی، زبان سخن ببستی. (کاربرد تاریخی فعل ماضی استمراری)

دیده دشمنان جز بر بدی نمی‌آید. گفت: دشمن آن به که نیکی نبیند. (حذف فعل)

پادشاه را در همه معانی خاصه در امضای ابواب سیاست تأمل واجب است. (استفاده از «رای» فک اضافه)

«را» در بیت سوم، در معنای حرف اضافه به کار رفته است.

بیت سوم، دو جمله است.

در بیت آخر، آرایۀ کنایه وجود دارد.

«ماه و ناهید و مهر» آرایۀ مجاز دارند. (مجاز از همۀ افلاک)