شرکت در آزمون آنلاین علوم و فنون ادبی 1 - درس یکم: مبانی تحلیل متن | آزمون شماره 18415

من خیال تو را کجا بینم/ چون همه شب ز رنج بیدارم

بدین زمان که ز فردوس هر زمان رضوان/ همیگشاید بر بوستان خرّم در

فراق تو بخواهد گستریدن/ ز خار و آتشم بالین و بستر

ز شوق طلعت و حرص لقای تو مستم/ به روز چون حربا و به شب چو نیلوفر (حربا: آفتابپرست)

حریص را نکند نعمت دو عالم سیر/ همیشه آتش سوزنده اشتها دارد (تشخیص-تلمیح)

شب ظلمت و بیابان به کجا توان رسیدن/ مگر آنکه شمع رویت به رهم چراغ دارد (تشبیه-تناسب)

سزدم چو ابر بهمن که برین چمن بگریم/ طربآشیان بلبل بنگر که زاغ دارد (تناسب-تشخیص)

سر ما فرو نیاید به کمان ابروی کس/ که درون گوشهگیران ز جهان فراغ دارد (مجاز-کنایه)

قالب شعر، با توجه به محل قرارگیری قافیه در ابیات، مثنوی است.

در بیت دوم و سوم به‌ترتیب افعال «اتفاق اوفتاد» و «شد» (به معنای رفت) دستور تاریخی کهن هستند.

«نگون‌بخت» در بیت اول دارای آرایه کنایه است و «شغال، شیر، روباه» یک شبکه معنایی را تشکیل دادند.

«را» در بیت سوم به معنای «برای» است و بیت اول جناس دارد.

ادبیات همواره معنایی حول و حوش «آداب و هنجار» دارد.

بیان باور، خیال یا اندیشه با کیفیت بالا می‌تواند مصداق ادبیات باشد.

ادبیات، ماده اصلی زبان است و در منطق زبان، هر واژه معنایی روشن دارد

«بلاغت» به معنای روشنی و درستی کلمه و کلام است و با ضرب‌المثل «هر سخن جایی و هر نکته مقامی دارد» مرتبط است.