چرا جهان هدفمند آفریده شده است؟

راهنمایی کوتاه: واژه «حکیم» یعنی دانا و هدف‌دار؛ پس خدای حکیم هیچ چیزی را بیهوده و بی‌هدف نمی‌آفریند.

گام‌به‌گام:

• ۱) اول معنای حکمت را روشن کنیم: حکیم کسی است که کارهایش را از روی دانش، درستی و با هدف انجام می‌دهد، نه از روی بی‌دقتی یا سرگرمی.
• ۲) بعد نشانه‌های نظم در جهان را ببینیم: قوانین ثابت طبیعت، تناسب دقیق فاصله زمین از خورشید، گردش آب در طبیعت، ساختار چشم و گوش و هماهنگی اندام‌های بدن.
• ۳) از این نظم نتیجه بگیریم: نظم دقیق و پیچیده نشانه یک برنامه‌ریز داناست؛ همان‌طور که یک ساعت دقیق، سازنده‌ای ماهر می‌خواهد.
• ۴) پس آفریننده این جهان نیز باید حکیم باشد؛ خدایی که کار بیهوده نمی‌کند.
• ۵) سپس به انسان برسیم: انسان می‌تواند هدف زندگی خود را بشناسد و انتخاب کند؛ هدف آفرینش او رسیدن به کمال و نزدیکی به خدا است.
• ۶) در پایان، این باور را به زندگی خود گره بزنیم: اگر زندگی هدف دارد، تلاش‌ها و انتخاب‌های ما هم معنا پیدا می‌کند.

پاسخ نهایی: از نگاه قرآن و اندیشه اسلامی، جهان بیهوده و بازیگوشانه آفریده نشده است. خداوند حکیم است و هر آفریده‌ای هدفی دارد. قرآن می‌فرماید آسمان و زمین و آنچه میان آن‌هاست به بازی نیافریده شده است و از انسان می‌پرسد آیا گمان کرده‌اید شما را بیهوده آفریده‌ایم؟ پس همان‌گونه که در طبیعت نظم و هدف می‌بینیم، زندگی انسان هم هدف دارد و هدف اصلی، رشد، کمال و نزدیکی به خدا است.

مثال مشابه: فرض کن در دل بیابان یک ساعت دقیق و منظم پیدا کنی. هیچ‌کس نمی‌گوید این ساعت خودبه‌خود و تصادفی درست شده است؛ می‌گوییم سازنده‌ای دانا آن را ساخته. حالا کدام گزینه معنای «حکیم» را بهتر نشان می‌دهد؟

• الف) کسی که کارها را از روی تصادف انجام می‌دهد
• ب) کسی که کارهایش را از روی دانش و با هدف انجام می‌دهد
• ج) کسی که هیچ کاری انجام نمی‌دهد

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: درس‌های مربوط به «برهان نظم» و «هدف زندگی» در کتاب دین و زندگی ۱ را مرور کن و خودت چند نمونه از نظم در طبیعت، مثل گردش آب یا رشد یک دانه گیاه، را فهرست کن.