راهنمایی کوتاه: این بیت به ما یاد میدهد که با دشمن شکستخوردهای که تسلیم شده است، نباید بدرفتاری کرد.
گامبهگام:
۱) معنی واژهها: «حریف» یعنی رقیب یا دشمن، «مغلوب» یعنی شکستخورده، و «تسلیم اختیار کرده» یعنی کسی که اختیار خود را به دیگری داده است و کاملاً تسلیم شده است.
۲) مفهوم کلی: وقتی کسی در جنگ یا رقابت شکست خورده و اختیار خود را به دست شما میدهد، آزار رساندن به او کار جوانمردانهای نیست.
۳) پیام اخلاقی: این بیت بر گذشت و بزرگواری تأکید دارد و از ظلم به انسانهای ضعیف و شکستخورده نهی میکند.
پاسخ نهایی: بنابراین، معنی بیت این است که ستم کردن به دشمن شکستخوردهای که تسلیم شده است، از جوانمردی به دور است.
مثال مشابه: در شعر دیگری از سعدی آمده است: «به نیروی بازو و زور سرپنجه / نباید زدن بر ضعیفان رنجه».
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی به داستانهای «گلستان سعدی» مراجعه کنی که این بیت در آغاز یکی از حکایتها آمده است.
