راهنمایی کوتاه: در این سوال باید آرایههای ادبی تشبیه، اغراق، استعاره و متناقضنما را در عبارتهای دادهشده تشخیص دهید.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا با تعریف هر آرایه آشنا شوید: تشبیه یعنی چیزی را به چیز دیگری مانند کردن با ابزار تشبیه (مانند، همچون، بهسان و...). استعاره یعنی بهکار بردن کلمهای به جای کلمهای دیگر به خاطر شباهت بدون ذکر ابزار تشبیه. اغراق یعنی بزرگنمایی بیش از حد یک ویژگی. متناقضنما (پارادوکس) یعنی ترکیب دو مفهوم بهظاهر متناقض که در حقیقت درست است.
- ۲) بررسی عبارت الف: «قطرهی دانش که بخشیدی زپیش / متصل گردان به دریاهای خویش». در اینجا «قطره» برای دانش بهکار رفته و «دریا» برای علم وسیع خداوند. این یک استعاره است (استعاره مصرحه یا نمایان).
- ۳) بررسی عبارت ب: «خدا در همه جا هست و نایافتنی است». دو ویژگی بهظاهر متناقض (همهجاییبودن و نایافتنی) با هم جمع شدهاند. این یک متناقضنما (پارادوکس) است.
- ۴) بررسی عبارت ج: «چمنزار غرق در شبنم». واژه «غرق» بزرگنمایی شدیدی از میزان شبنم را میرساند. این یک اغراق (هذیانگویی یا مبالغه) است.
پاسخ نهایی:
- الف) استعاره
- ب) متناقضنما (پارادوکس)
- ج) اغراق
مثال مشابه: در مصراع «چو خورشید تابان میان دو ابر» از تشبیه استفاده شده (خورشید به چیزی تابان تشبیه شده).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی تفاوت تشبیه و استعاره را با جستوجوی مثالهای بیشتر در کتاب فارسی دهم یا منابع معتبر بهتر درک کنی.
