راهنمایی کوتاه: کمیت برداری کمیتی است که علاوه بر «اندازه» یک «جهت» هم دارد.
گامبهگام:
- ۱) اول به کمیتهایی فکر کن که فقط با یک عدد و یکای آن مشخص میشوند؛ مثل جرم (۲ کیلوگرم)، زمان (۵ ثانیه) یا دما (۲۰ درجه). به اینها کمیت نردهای (اسکالر) میگویند.
- ۲) حالا کمیتهایی را در نظر بگیر که اگر جهتشان را عوض کنی، معنایشان کامل عوض میشود؛ مثل جابهجایی، سرعت، شتاب و نیرو. اینها کمیت برداریاند.
- ۳) بردار را با یک پیکان نشان میدهیم: طول پیکان نشاندهندهٔ اندازه و نوک پیکان نشاندهندهٔ جهت است.
- ۴) در کتابها روی نماد بردار یک فلش میگذاریم، مثل برای نیرو.
- ۵) نکتهٔ مهم: برای جمع کردن بردارها نمیتوانیم فقط عددها را با هم جمع کنیم؛ باید جهتها را هم در نظر بگیریم.
پاسخ نهایی: کمیت برداری کمیتی است که با «اندازه» و «جهت» مشخص میشود. یک مثال ساده «جابهجایی» است: اگر ۳ متر به سمت شرق و سپس ۴ متر به سمت شمال بروی، جابهجاییات یک بردار است که اندازهٔ آن از رابطهٔ زیر به دست میآید:
یعنی اندازهٔ جابهجایی ۵ متر است و جهت آن به سمت شمالشرقی است. پس اینجا هم عدد (۵ متر) مهم است و هم جهت (شمالشرقی).
مثال مشابه: وقتی میگوییم «تندی خودرو ۶۰ کیلومتر بر ساعت است»، فقط اندازه را گفتهایم و این کمیت نردهای است. اما اگر بگوییم «سرعت خودرو ۶۰ کیلومتر بر ساعت به سمت شمال است»، حالا یک کمیت برداری داریم، چون جهت هم مشخص شده است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: تفاوت «تندی» و «سرعت» را با هم مقایسه کن، و بعد روشهای جمع دو بردار (روش مثلث و روش متوازیالاضلاع) را تمرین کن.
