راهنمایی کوتاه: برای اینکه بفهمی چرا سیمرغ بلورین کلی است، باید فرق مفهوم کلی و جزئی را در منطق بدانی.
گامبهگام:
- ۱) در منطق، مفهوم کلی آن است که بتواند بر چند فرد (مصداق) صدق کند، حتی اگر در بیرون فقط یکی یا هیچ وجود داشته باشد.
- ۲) مفهوم جزئی به فرد مشخص و معیّن اشاره دارد؛ مثل «علی» یا «این کتاب».
- ۳) «سیمرغ بلورین» یک توصیف است، نه اسم خاص برای یک فرد معیّن؛ یعنی هر پرندهای که هم سیمرغ باشد و هم بلورین را شامل میشود.
- ۴) چون میتوان افراد فرضی دیگری را تصور کرد که این وصف را داشته باشند، ذهن آن را یک مفهوم کلی میپذیرد.
- ۵) نبودِ سیمرغ بلورین در جهان خارج، باعث جزئی شدن آن نمیشود؛ کلی بودن مربوط به قابلیت مفهوم برای صدق بر چند مصداق است.
پاسخ نهایی: سیمرغ بلورین کلی است، چون معنای آن به فرد خاصی گره نخورده و میتواند بر هر موجودی که صفت «سیمرغ بلورین» را داشته باشد، صدق کند؛ اما اگر مفهوم جزئی بود فقط به یک فرد مشخص اشاره میکرد.
مثال مشابه: مثل «شهر افسانهای» یا «اژدهای سهسر»؛ اینها هم کلی هستند، چون میتوان چند نمونه از آنها را در ذهن تصور کرد، حتی اگر در واقعیت نباشند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی در کتاب منطق بخش «کلی و جزئی» و «مفهوم و مصداق» را بخوانی و مثالهای بیشتری از کلیهای بدون مصداق بیاوری.