راهنمایی کوتاه: مغالطهٔ تعریف دوری وقتی رخ میدهد که در تعریف یک واژه، خود آن واژه یا مترادفش دوباره به کار رود.
گامبهگام:
- ابتدا مفهوم مغالطه را مرور کنیم: مغالطه استدلالی است که ظاهراً درست به نظر میرسد اما در واقع نادرست است.
- تعریف دوری (Circulus in Definindo) یعنی در توضیح یک کلمه، همان کلمه یا کلمهای هممعنی با آن به کار برود. مثلاً: «دروغ یعنی گفتن حرفی که دروغ است.»
- در این تعریف، «دروغ» دوباره با واژهٔ «دروغ» توضیح داده شده، پس تعریف چیزی به ما نمیآموزد.
- یک مثال دیگر: «انرژی یعنی توانایی انجام کار»؛ اگر بپرسید «کار چیست؟» و بگویید «کار یعنی مصرف انرژی»، این نیز دوری است.
- برای پرهیز از این مغالطه، باید از واژههای سادهتر و غیرمرتبط با خود کلمه استفاده کنیم.
پاسخ نهایی: تعریف دوری مانند این است: «آزادی یعنی حالتی که انسان آزاد است.» یا «دایره شکلی است که به صورت دایرهای است.»
مثال مشابه: در کتابهای منطق معمولاً مثال «انسان حیوان ناطق است» را نمیآورند چون دوری نیست، اما اگر بگویید «انسان یعنی موجودی که انسان است» آنگاه دوری خواهد بود.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: به مبحث «مغالطات منطقی» در کتاب منطق پایه دهم مراجعه کن. بخش «مغالطهٔ تعریف دوری» را با دقت بخوان و مثالهای بیشتری پیدا کن.