راهنمایی کوتاه: خیر، تفاوت اصلی در «کمیت» گزاره است، نه در مثبت یا منفی بودن آن.
گامبهگام:
- ۱) تعریف قضیه محصوره: گزارهای است که در آن، رابطه بین «کل» یک مجموعه و یک ویژگی بیان میشود. مانند: «همه انسانها فانی هستند» یا «هیچ انسانی فانی نیست». این گزارهها با کلمات «همه» یا «هیچ» شروع میشوند.
- ۲) تعریف قضیه شخصیه: گزارهای است که در آن، درباره یک یا چند عضو «خاص و معین» از یک مجموعه صحبت میشود. مانند: «سقراط فانی است» یا «این پرنده آواز نمیخواند».
- ۳) تفاوت کلیدی: تفاوت اصلی در «کمیت» است. قضیه محصوره کلی است (همه یا هیچ)، اما قضیه شخصیه جزئی است (فرد خاص).
- ۴) نقش موجبه و سالبه: «موجبه» (مثبت) و «سالبه» (منفی) به کیفیت گزاره اشاره میکنند. یعنی آیا آن رابطه برقرار است (مثبت) یا نه (منفی). این ویژگی میتواند هم در قضایای محصوره و هم در قضایای شخصیه وجود داشته باشد.
- ۵) جمعبندی: پس میتوان هم قضیه محصوره موجبه («همه دانشآموزان درسخوان هستند») و هم قضیه شخصیه موجبه («علی درسخوان است») داشت. همین طور برای سالبه.
پاسخ نهایی: خیر. تفاوت اصلی قضیه شخصیه و محصوره در «کمیت» (کلی بودن یا جزئی/شخصی بودن) است. ویژگی موجبه یا سالبه بودن (کیفیت) در هر دو نوع قضیه میتواند وجود داشته باشد و ملاک تمایز آنها نیست.
مثال مشابه:
- محصوره موجبه: همه گلها زیبا هستند. (کلی + مثبت)
- محصوره سالبه: هیچ گلی زیبا نیست. (کلی + منفی)
- شخصیه موجبه: این گل زیبا است. (جزئی/شخصی + مثبت)
- شخصیه سالبه: این گل زیبا نیست. (جزئی/شخصی + منفی)
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن برای هر مفهوم در منطق (مانند کمیت، کیفیت، قضیه حملی، شرطیه) مثالهای متعددی از زندگی روزمره خودت بسازی. این کار به درک عمیقتر کمک میکند.
