راهنمایی کوتاه: گسترش مثل یعنی توضیح معنی و مفهوم آن با جملات بیشتر و مثالهای روشن.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا مثل را بخوان و معنی کلمات سخت را پیدا کن.
- ۲) مفهوم اصلی مثل را در یک جمله بنویس.
- ۳) توضیح بده چرا این مثل به وجود آمده و چه پیامی دارد.
- ۴) یک مثال واقعی از زندگی یا داستان برای آن بیاور.
- ۵) در پایان، نتیجهگیری کن که این مثل چه درسی به ما میدهد.
پاسخ نهایی:
۱) «زمانه با تو نسازد، تو با زمانه بساز»
معنی: اگر شرایط زندگی سخت است یا اتفاقات بر وفق مراد تو نیست، تو باید خودت را با شرایط وفق بدهی و سازگار شوی.
توضیح: این مثل میگوید که ما نمیتوانیم همیشه دنیا را مطابق خواستههای خودمان تغییر دهیم، بلکه باید یاد بگیریم با شرایط موجود کنار بیاییم و از موقعیتها بهترین استفاده را ببریم.
مثال: دانشآموزی که در یک مدرسه جدید احساس غربت میکند، به جای ناراحتی، سعی میکند با همکلاسیهایش دوست شود و با محیط جدید آشنا گردد.
۲) «تو نیکی میکن و در دجله انداز»
معنی: کار خوب انجام بده بدون اینکه منتظر پاداش یا تشکر باشی.
توضیح: این مثل از شعر سعدی گرفته شده و تأکید میکند که ارزش کار نیک در خود عمل نیک است، نه در دیده شدن یا تقدیر از آن. مانند انداختن نیکی در رودخانه دجله که ناپدید میشود ولی تأثیرش باقی میماند.
مثال: کمک پنهانی به یک همسایه نیازمند، بدون اینکه کسی بداند.
۳) «ماهی را هر وقت از آب بگیری تازه است»
معنی: فرصتها را باید درست در زمان مناسب استفاده کنی.
توضیح: این مثل اشاره دارد که هر کاری زمان مناسب خود را دارد و اگر فرصت را از دست بدهی، ممکن است دیگر نتیجهای ندهد. همانطور که ماهی فقط وقتی تازه است که تازه از آب گرفته شده باشد.
مثال: اگر برای کنکور از سالهای قبل درس نخوانی و فقط در آخرین ماه بخواهی همه چیز را یاد بگیری، مثل این است که ماهی کهنه را بخواهی تازه فرض کنی!
مثال مشابه:
مثل «نابرده رنج گنج میسر نمیشود» را میتوان اینگونه گسترش داد: برای رسیدن به موفقیت (گنج) باید زحمت بکشیم و تلاش کنیم (رنج ببریم). هیچ چیز ارزشمندی بدون effort به دست نمیآید. مثلاً یک ورزشکار بدون تمرین سخت هرگز به قهرمانی نمیرسد.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری:
سعی کن برای هر مثل یک داستان کوتاه یا خاطره شخصی بنویسی. همچنین میتوانی کتابهای «امثال و حکم» دهخدا یا کتابهای ادبیات فارسی را مطالعه کنی تا با مثلهای بیشتر و ریشههای تاریخی آنها آشنا شوی.
