راهنمایی کوتاه: در این بیت به دنبال تکرار یک کلمه (واژهآرایی) و تکرار صداها (واجآرایی) میگردیم.
گامبهگام:
- ۱) مفهوم واژهآرایی: تکرار یک کلمه در یک بیت یا عبارت.
- ۲) مفهوم واجآرایی: تکرار یک صدا (مصوت یا صامت) در کلمات.
- ۳) در بیت، کلمهٔ «خزان» دو بار تکرار شده است (در انتهای هر مصراع). پس واژهآرایی دارد.
- ۴) همچنین صدای «خ» در کلمات «خیزید»، «خز»، «خزان»، «خنک»، «خوارزم» تکرار شده است. این واجآرایی (تکرار صامت «خ») است.
- ۵) صدای «ز» نیز در «خیزید»، «خز»، «خزان»، «خوارزم» تکرار شده است.
- ۶) بنابراین بیت هم واژهآرایی و هم واجآرایی دارد.
پاسخ نهایی: واژهآرایی در این بیت: تکرار کلمهٔ «خزان» (دو بار). واجآرایی: تکرار صامتهای «خ» و «ز» در کلمات مختلف.
مثال مشابه: بیت «دل از من برد و روی از من نهفت / چه کند که هر چه کرد از من نیافت» که در آن کلمهٔ «من» سه بار تکرار شده (واژهآرایی) و صدای «ن» و «ف» در چند کلمه تکرار شده است (واجآرایی).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی در همین بیت به آرایههای دیگر مانند سجع و جناس نیز توجه کنی.
