تقطیع کردن

دهم علوم و فنون ادبی 1

باغِ مرا چه حاجتِ سرو و صنوبر است؟

شمشادِ خانه‌پرورِ ما از که کمتر است؟

ای نازنین‌پسر، تو چه مذهب گرفته‌ای؟

کِت خونِ ما حلال‌تر از شیرِ مادر است

چون نقشِ غم ز دور بِبینی شراب خواه

تشخیص کرده‌ایم و مداوا مقرّر است

از آستانِ پیرِ مغان، سر چرا کشیم؟

دولت در آن سرا و گشایش در آن در است

یک قِصّه بیش نیست غمِ عشق، وین عجب

کز هر زبان که می‌شنوم، نامکرّر است

دی وعده داد وصلم و در سر شراب داشت

امروز تا چه گوید و بازش چه در سر است

شیراز و آبِ رکنی و این بادِ خوش نسیم

عیبش مکن که خالِ رُخِ هفت کشور است

فرق است از آبِ خِضر که ظُلمات جای او است

تا آبِ ما که مَنبَعش الله اکبر است

ما آبرویِ فقر و قناعت نمی‌بریم

با پادشه بگوی که روزی مقدّر است

حافظ چه طُرفه شاخ نباتیست کِلکِ تو

کِش میوه دلپذیرتر از شهد و شکّر است

ریحانه

جواب این سوال رو می‌دونی؟

با هم‌درس رقابت کن و جایزه ببر!

پاسخ‌ها

هم‌‌درس

پاسخ هوش مصنوعی

راهنمایی کوتاه: برای تقطیع یک بیت شعر، باید آن را به هجاهای کوتاه و بلند بشکنی و سپس وزن آن را پیدا کنی.

گام‌به‌گام:

بیت را بدون ساکن‌خوانی بنویس: «باغِ مرا چه حاجت سرو و صنوبر است؟»
هجاهای آن را با توجه به قوانین عروضی جدا کن. هر هجا یا کوتاه (U) است یا بلند (–). مثلاً: «با» (بلند)، «غِ» (کوتاه)، «مَ» (کوتاه)، «را» (بلند)، «چِ» (کوتاه)، «حا» (بلند)، «جِ» (کوتاه)، «تِ» (کوتاه)، «سَ» (کوتاه)، «رْو» (بلند به دلیل سکون)، «صَ» (کوتاه)، «نُ» (کوتاه)، «بَ» (کوتاه)، «رَست؟» (بلند). اما دقیق‌تر باید با دقت ساکن‌ها را در نظر بگیری.
الگوی تکرارشونده را پیدا کن. در این بیت، الگوی «مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن» (هزج مسدس سالم) دیده می‌شود.
هر مصراع از چهار «مفاعیلن» تشکیل شده است.

پاسخ نهایی: وزن این غزل حافظ «مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن» است که بحر هزج مسدس سالم نام دارد.

مثال مشابه: بیت معروف «الا یا ایها الساقی ادر کاسا و ناولها» نیز همین وزن را دارد: اَ لا یا اَیُ هَس سا قی اَدِر کا سَن و نا وِل ها → مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: کتاب «عروض و قافیه» یا تمرین روی ابیات دیگر حافظ می‌تواند به تو کمک کند. سعی کن چند بیت دیگر با همین وزن پیدا کنی و تقطیع آنها را بنویسی.