آیا واکنش‌پذیری به الکترون‌های ظرفیتی بستگی دارد؟

راهنمایی کوتاه: نه، این جمله درست نیست؛ واکنش‌پذیری عنصرها دقیقاً به الکترون‌های ظرفیتی (الکترون‌های لایه‌ی آخر) بستگی دارد.

گام‌به‌گام:

• ۱) الکترون‌های ظرفیتی، الکترون‌های آخرین لایه‌ی الکترونی اتم هستند.
• ۲) هر اتم دوست دارد به آرایش پایدار گازهای نجیب (معمولاً ۸ الکترون در لایه‌ی آخر) برسد.
• ۳) برای رسیدن به این آرایش، اتم یا الکترون می‌دهد، یا الکترون می‌گیرد، یا الکترون به اشتراک می‌گذارد.
• ۴) هرچه این کار برای اتم آسان‌تر باشد، عنصر واکنش‌پذیرتر است.
• ۵) پس تعداد و چیدمان الکترون‌های ظرفیتی، عامل اصلی تعیین‌کننده‌ی واکنش‌پذیری است.

پاسخ نهایی: این جمله غلط است. واکنش‌پذیری عنصر به الکترون‌های ظرفیتی آن بستگی دارد؛ مثلاً سدیم با آرایش روبه‌رو فقط یک الکترون در لایه‌ی آخر دارد و بسیار واکنش‌پذیر است:

$1s^{2}2s^{2}2p^{6}3s^1$

مثال مشابه: نئون که لایه‌ی آخرش پر است (۸ الکترون) تقریباً هیچ واکنشی نمی‌دهد، ولی سدیم و پتاسیم که لایه‌ی آخرشان پر نیست، به‌سرعت با آب و اکسیژن واکنش می‌دهند. این تفاوت فقط از الکترون‌های ظرفیتی می‌آید.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: به جدول تناوبی نگاه کن. واکنش‌پذیری فلزهای گروه ۱ از بالا به پایین زیاد می‌شود و واکنش‌پذیری نافلزهای گروه ۱۷ از بالا به پایین کم می‌شود؛ چون فاصله‌ی الکترون ظرفیتی از هسته و بار مؤثر هسته تغییر می‌کند.