راهنمایی کوتاه: لوله گوارش یک راهروی به‌هم‌پیوسته است که غذا در آن مرحله‌به‌مرحله هضم و جذب می‌شود و باقی‌مانده‌اش دفع می‌گردد.
گام‌به‌گام:
- ۱) دهان: دندان‌ها غذا را می‌جوند (هضم مکانیکی) و بزاق آن را نرم می‌کند و آنزیم بزاق نشاسته را تجزیه می‌کند (هضم شیمیایی). زبان تودهٔ غذا را به حلق می‌فرستد.
- ۲) حلق و مری: عمل بلع انجام می‌شود و غذا با حرکات موجی‌شکل ماهیچه‌های مری (حرکات موجی) به پایین رانده می‌شود؛ نه با نیروی جاذبه.
- ۳) معده: کیسهٔ ماهیچه‌ای است که غذا را می‌آمیزد و با اسید و آنزیم‌های خود آن را به مایع نیمه‌هضم (کیموس) تبدیل می‌کند. دریچهٔ خروجی آن پیلور نام دارد.
- ۴) رودهٔ باریک: بخش نخست آن دوازدهه است که صفرا (از کبد و کیسهٔ صفرا) و آنزیم‌های لوزالمعده به آن می‌ریزد؛ در تهی‌روده و درازروده بیشتر مواد مغذی از راه پرزها و ریزپرزها جذب خون می‌شود.
- ۵) رودهٔ بزرگ: آب و بعضی یون‌ها جذب میشوند، باکتری‌های هم‌زیست فعالیت دارند و مواد باقی‌مانده به مدفوع تبدیل می‌شود.
- ۶) پایان راه: مدفوع به کورروده و راست‌روده می‌رود و از راه مقعد دفع می‌گردد.
پاسخ نهایی:
ترتیب اجزای لولهٔ گوارش در انسان این است: دهان ← حلق ← مری ← معده ← رودهٔ باریک (دوازدهه، تهی‌روده، درازروده) ← رودهٔ بزرگ (کورروده، راست‌روده) ← مقعد. اندام‌های همراه مثل غدد بزاقی، کبد، کیسهٔ صفرا و لوزالمعده غذا از داخل آن‌ها نمی‌گذرد، اما مواد لازم برای هضم را ترشح میکنند.
طول کل لولهٔ گوارش در یک فرد بالغ حدود است و بیشترین بخش آن، یعنی حدود ، به رودهٔ باریک تعلق دارد.
دیوارهٔ لولهٔ گوارش از بیرون به داخل چهار لایه دارد: لایهٔ بیرونی، لایهٔ ماهیچه‌ای (با دو جهت حلقوی و طولی که حرکات موجی را ممکن می‌کند)، زیرمخاط و مخاط. چین‌خوردگی‌های مخاط، پرزها و ریزپرزها سطح جذب را بسیار بزرگ میکنند تا جذب سریع‌تر باشد.
مثال مشابه:
اگر بپرسند «چرا غذا در فضای بی‌وزنی هم در مری پایین می‌رود؟» پاسخ این است که رانده شدن غذا به کمک انقباض‌های ماهیچه‌ای دیوارهٔ مری انجام می‌شود، پس به وزن غذا وابسته نیست.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری:
یک نقاشی ساده از لولهٔ گوارش بکش و نام هر بخش را روی آن بنویس؛ سپس طول رودهٔ باریک و رودهٔ بزرگ را با هم مقایسه کن و ببین چرا رودهٔ باریک در گیاه‌خواران بسیار بلندتر است. می‌توانی دربارهٔ کار کبد و لوزالمعده نیز پرس‌وجو کنی.
یادآوری ایمنی: برای سلامت دستگاه گوارش، غذا را خوب بجو، آب کافی بنوش و از خوردن دارو یا مواد لاغری بدون نظر پزشک پرهیز کن؛ هیچ شیء غیرخوراکی را هم قورت نده.
