راهنمایی کوتاه:
صفاق پردهای نازک، شفاف و دولایه است که دیواره داخلی حفره شکم را میپوشاند و بسیاری از اندامهای درون شکم را در بر میگیرد.
گامبهگام:
۱) تعریف صفاق: صفاق یک غشای سروزی (Serous Membrane) است که حفره شکم را پوشانده و اندامهای درون آن را حمایت میکند. این پرده از دو لایه تشکیل شده: لایه جداری (Parietal) که به دیواره داخلی شکم چسبیده و لایه احشایی (Visceral) که روی اندامها را میپوشاند.
۲) محل دقیق صفاق: صفاق تمام حفره شکم را احاطه میکند، اما برخی اندامها درون آن (داخل صفاقی) و برخی پشت آن (خارج صفاقی یا Retroperitoneal) قرار دارند.
۳) اندامهایی که صفاق در بر میگیرد:
- بله، صفاق اندامهایی مانند معده، روده کوچک و بزرگ، کبد، طحال و تخمدانها را احاطه میکند.
- کلیهها (اندامهای لوبیایی شکل) درون صفاق نیستند؛ آنها در پشت صفاق (Retroperitoneal) قرار دارند و فقط سطح جلوی آنها با صفاق پوشیده شده است.
- تخمدانها در زنها داخل حفره صفاقی هستند (Intraperitoneal) و توسط یک چین خاص صفاقی به نام مزوواریوم (Mesovarium) پوشیده میشوند و به دیواره لگن متصل میشوند.
۴) نکات شکل صفحه ۱۸ (نمای شماتیک صفاق): در شکل معمول کتاب درسی (مثلاً زیستشناسی ۱)، صفاق به صورت یک خط نازک دور تا دور حفره شکم کشیده شده است. اندامهای داخل صفاق مانند معده، رودهها و کبد درون آن دیده میشوند، در حالی که کلیهها و لوزالمعده در پشت صفاق (خارج از آن) قرار دارند. همچنین چینهای صفاقی مانند مزانتر (Mesentery) که رودهها را به دیواره پشتی شکم متصل میکند، در شکل مشخص است.
پاسخ نهایی:
صفاق پرده دولایه است که دیواره داخلی شکم و بسیاری از اندامهای شکمی (به جز کلیهها، لوزالمعده و بخشی از دوازدهه) را میپوشاند. کلیهها خارج صفاقی و تخمدانها داخل صفاقی هستند. شکل کتاب معمولاً این پرده را همراه با مزانتر و اندامهای درون و بیرون آن نشان میدهد.
مثال مشابه:
پرده جنب (پلور) در قفسه سینه نیز مانند صفاق کار میکند: یک لایه جداری و یک لایه احشایی که ریهها را میپوشاند. تفاوت در این است که صفاق اندامهای شکمی را میپوشاند و پلور ریهها را.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری:
میتوانی درباره رباطهای صفاقی (مانند رباط دوقلوی کبد) یا بیماریهای صفاق مانند التهاب صفاق (پریتونیت) جستجو کنی. همچنین مقایسه اندامهای داخل صفاقی و خارج صفاقی در درس زیستشناسی ۱ بسیار مهم است.
