راهنمایی کوتاه: اول خودت جواب بده، بعد کلید را ببین تا یادگیریات عمیقتر شود.
گامبهگام:
- ۱) یک کاغذ بردار و شمارههای ۱ تا ۱۰ را روی آن بنویس.
- ۲) هر سؤال را بخوان و بدون نگاه کردن به کلید، گزینهی درست را انتخاب کن.
- ۳) بعد از تمامشدن، کلید را ببین و تعداد پاسخهای درست را بشمار.
- ۴) برای هر پاسخ غلط، همان بخش کتاب درسی را دوباره بخوان.
- ۵) نکتههای کلیدی (اسید آمینه، پیوند پپتیدی، نقش پروتئینها) را در چند خط خلاصه کن.
پاسخ نهایی:
۱) کدام مورد در ساختار همهی اسیدهای آمینه مشترک است؟ ۱) گروه فسفات ۲) گروه آمین و گروه کربوکسیل ۳) گروه قند ۴) حلقهی آهندار
۲) پیوند پپتیدی بین کدام دو گروه برقرار میشود؟ ۱) دو گروه R ۲) گروه آمین یک اسید آمینه و گروه کربوکسیل اسید آمینهی دیگر ۳) دو اتم هیدروژن ۴) گروه آمین و گروه R
۳) در سلولهای زنده چند نوع اسید آمینه در ساخت پروتئینها به کار میرود؟ ۱) ۴ نوع ۲) ۱۰ نوع ۳) ۲۰ نوع ۴) ۶۴ نوع
۴) تفاوت پروتئینها با یکدیگر بیشتر به چه چیزی بستگی دارد؟ ۱) تعداد و نوع و ترتیب اسیدهای آمینه و شکل فضایی مولکول ۲) داشتن اتم فسفر ۳) داشتن آب ۴) تعداد پیوندهای هیدروژنی با لیپیدها
۵) کدام پروتئین نقش ساختمانی و استحکامبخشی دارد؟ ۱) انسولین ۲) هموگلوبین ۳) کلاژن ۴) آمیلاز
۶) دربارهی آنزیمها کدام جمله درست است؟ ۱) در واکنش مصرف میشوند ۲) سرعت واکنش را زیاد میکنند و خودشان تغییر نمیکنند ۳) از جنس لیپید هستند ۴) فقط در دمای بالای ۱۰۰ درجه کار میکنند
۷) اگر محلول یک پروتئین را بجوشانیم، چه اتفاقی میافتد؟ ۱) ساختار فضایی آن بههم میریزد و فعالیتش از دست میرود ۲) به اسید آمینه تبدیل میشود ۳) به قند تبدیل میشود ۴) هیچ تغییری نمیکند
۸) کدام پروتئین در دفاع بدن نقش دارد؟ ۱) هموگلوبین ۲) کلاژن ۳) پادتن (آنتیبادی) ۴) اکتین
۹) هموگلوبین چه کاری انجام میدهد؟ ۱) اکسیژن را در خون جابهجا میکند ۲) قند خون را میسازد ۳) پیوند پپتیدی میسازد ۴) چربیها را ذخیره میکند
۱۰) کدام جمله درست است؟ ۱) پروتئینها درشتمولکولاند و از بههمپیوستن تعداد زیادی اسید آمینه ساخته میشوند ۲) همهی پروتئینها آنزیم هستند ۳) پروتئینها فقط در گیاهان ساخته میشوند ۴) پروتئینها از نوکلئوتید ساخته میشوند
کلید پاسخها:
- ۱) گزینه ۲ — هر اسید آمینه یک گروه آمین و یک گروه کربوکسیل دارد و فقط گروه R آنها متفاوت است.
- ۲) گزینه ۲ — پیوند پپتیدی بین کربوکسیل یک اسید آمینه و آمین اسید آمینهی بعدی تشکیل میشود.
- ۳) گزینه ۳ — در سلولها ۲۰ نوع اسید آمینه وجود دارد که با ترکیبهای گوناگون، پروتئینهای بسیار متنوعی میسازند.
- ۴) گزینه ۱ — ترتیب اسیدهای آمینه، شکل سهبعدی پروتئین و در نتیجه کار آن را تعیین میکند.
- ۵) گزینه ۳ — کلاژن بافتهای پیوندی مانند پوست و تاندون را محکم میکند.
- ۶) گزینه ۲ — آنزیمها پروتئینهای کاتالیزگریاند؛ سرعت واکنش را بالا میبرند و خودشان مصرف نمیشوند.
- ۷) گزینه ۱ — گرما پیوندهای نگهدارندهی شکل مولکول را میشکند (دناتورهشدن) و کار پروتئین از بین میرود.
- ۸) گزینه ۳ — پادتنها پروتئینهای دفاعیاند و به میکروبها میچسبند.
- ۹) گزینه ۱ — هموگلوبین با کمک آهن، اکسیژن را از ششها به سلولها میبرد.
- ۱۰) گزینه ۱ — تعداد زیادی اسید آمینه با پیوند پپتیدی به هم میپیوندند و مولکولهای بزرگ میسازند.
مثال مشابه: اگر زنجیرهای از ۵۰ اسید آمینه به هم پیوسته باشد، چند پیوند پپتیدی در آن وجود دارد؟ پاسخ: ۴۹ پیوند، چون هر پیوند یک اسید آمینه را به اسید آمینهی قبلی وصل میکند و تعداد پیوندها یکی کمتر از تعداد اسیدهای آمینه است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: دربارهی اثری که گرما یا تغییر pH بر فعالیت آنزیمها میگذارد پرسوجو کن و ببین چرا آنزیمهای بدن ما فقط در دمای حدود ۳۷ درجه بهترین کارکرد را دارند.
یادآوری ایمنی: اگر میخواهی آزمایش آنزیم (مثلاً با آب اکسیژنه) انجام دهی، حتماً با نظارت معلم یا یک بزرگتر باشد، از تماس مستقیم با مواد شیمیایی با پوست و چشم پرهیز کن و ابزارها را بعد از کار بشوی.
