لای نفی یا نهی در جمله عربی

راهنمایی کوتاه: در جمله‌ی داده‌شده، «لا» همراه با «مَن» شرطیه آمده و معنای نفی دارد، نه نهی.

گام‌به‌گام:

• ۱) جمله را بررسی کنید: «مَن لَا يَسْتَمِعْ إِلَى الدَّرْسِ جَيِّدًا، يَرْسُبْ فِي الِامْتِحَانِ». این جمله یک جمله‌ی شرطیه است که با «مَن» (به معنی «هرکس که») شروع شده است.
• ۲) در زبان عربی، ادوات شرط مانند «مَن» فعل مضارع را مجزوم می‌کنند. در این جمله فعل «يَسْتَمِعْ» و نیز فعل «يَرْسُبْ» هر دو مجزوم شده‌اند، اما عامل جزم «مَن» است، نه «لا».
• ۳) «لا» در اینجا فقط برای نفی (منفی کردن) فعل به کار رفته است؛ یعنی معنای جمله «هرکس که خوب به درس گوش ندهد، در امتحان رد می‌شود» است. این یک نهی (دستور به ترک فعل) نیست، بلکه یک شرط منفی است.
• ۴) برای تشخیص لای نفی از لای نهی می‌توانید به معنا توجه کنید: اگر جمله دستور یا منع می‌دهد، لای نهی است (مثلاً «لا تَذْهَبْ»). اگر خبر از انجام ندادن کاری می‌دهد، لای نفی است.

پاسخ نهایی: «لا» در جمله‌ی مذکور از نوع لای نفی است.

مثال مشابه: «مَن لَا يَذْهَبْ إِلَى الْمَدْرَسَةِ يَخْسَرْ» (هرکس به مدرسه نرود، ضرر می‌کند) – در این مثال نیز «لا» نفی است و با «مَن» شرطیه همراه شده است.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: به کتاب عربی پایهٔ یازدهم، مبحث «ادوات شرط جازمه» و همچنین تفاوت «لا نافیه» و «لا ناهیه» مراجعه کن. تمرین کنید که جملات شرطیه و غیرشرطیه را از هم تشخیص دهید.