راهنمایی کوتاه: پیامبر اسلام (ص) در جنگها تأکید زیادی بر رعایت اخلاق و عدالت داشتند، حتی در شرایط سخت نبرد.
گامبهگام:
- ۱) نخست، پیامبر به مسلمانان سفارش میکردند که جنگ را تنها برای دفاع از خود یا دیگر مظلومان آغاز کنند، نه برای تجاوز و گسترشطلبی.
- ۲) در میدان جنگ، کشتن غیرنظامیان (زنان، کودکان، سالخوردگان) و حتی آسیب رساندن به حیوانات و درختان میوه ممنوع بود.
- ۳) با اسیران جنگی باید با احترام و مهربانی رفتار میشد؛ شکنجه یا تحقیر آنها جایز نبود.
- ۴) اگر دشمن تسلیم میشد یا پناه میخواست، باید به او امان داده میشد و جانش در امان میماند.
- ۵) پیامبر تأکید داشتند که در جنگ هم باید راستگو و پیمانشکنی نکنند؛ حتی اگر دشمن پیمان شکست، مسلمانان باید پایبند اخلاق باقی بمانند.
- ۶) هدف نبرد، پیروزی به هر قیمتی نبود، بلکه برقراری صلح و امنیت برای همه بود.
پاسخ نهایی: پیامبر اکرم (ص) با توصیههایی مانند منع کشتن غیرنظامیان، رفتار انسانی با اسیران، رعایت پیمانها و دفاع مشروع، الگویی از عدالت حتی در جنگ ارائه دادند که نشان میدهد اخلاق و انسانیت نباید فدای پیروزی شود.
مثال مشابه: در جنگ خیبر، پیامبر پس از پیروزی، با یهودیان ساکن آنجا با عدالت رفتار کردند و به آنها اجازه دادند در زمینهایشان بمانند و به کشاورزی ادامه دهند، به شرطی که سهمی از محصول را بپردازند. این نشاندهنده انصاف حتی پس از جنگ است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره «پیمان نامه مدینه» یا «سیره پیامبر در جنگهای مختلف مانند بدر و احد» تحقیق کنی تا ببینی چگونه این اصول در عمل اجرا میشد.
