راهنمایی کوتاه: افکار نادرست و خرافی میتوانند به دلایل روانی، اجتماعی و شناختی در ذهن انسان ریشه بدوانند.
گامبهگام:
- ۱) نیاز به امنیت روانی: گاهی انسان در برابر رویدادهای غیرقابل پیشبینی یا ترسناک، به دنبال توضیحهای ساده و آرامشبخش میگردد. خرافات ممکن است این حس کنترل و امنیت کاذب را فراهم کنند.
- ۲) تأثیر محیط و جامعه: فرهنگ، خانواده و رسانهها میتوانند باورهای نادرست را نسل به نسل منتقل کنند. اگر اطرافیان به چیزی اعتقاد داشته باشند، پذیرش آن برای فرد آسانتر میشود.
- ۳) خطاهای شناختی: مغز انسان گاهی برای صرفهجویی در انرژی، به جای تحلیل دقیق، از میانبرهای ذهنی استفاده میکند. مثلاً ممکن است دو رویداد تصادفی را به هم ربط دهد و علت و معلول نادرست بسازد.
- ۴) کمبود دانش یا آموزش: در مواردی که دانش علمی کافی وجود ندارد، ذهن ممکن است برای پر کردن این خلأ، به توضیحهای غیرمنطقی روی آورد.
- ۵) تأثیر هیجانات: ترس، امید یا اضطراب شدید میتوانند قضاوت منطقی را تضعیف کرده و فرد را مستعد پذیرش باورهای غیرعقلانی کنند.
پاسخ نهایی: انسان به دلایل مختلفی مانند نیاز به امنیت روانی، تأثیرپذیری از محیط، خطاهای ذهنی طبیعی، کمبود آگاهی و غلبه هیجانات، ممکن است تحت تأثیر افکار نادرست یا خرافی قرار گیرد. شناخت این دلایل کمک میکند تا با تفکر نقادانه و کسب دانش، از این تأثیرات کاست.
مثال مشابه: تصور کنید شخصی پس از دیدن یک گربهی سیاه بلافاصله دچار حادثهای کوچک میشود. ذهن او ممکن است بهجای در نظر گرفتن شانس و تصادف، این دو را به هم مرتبط کند و باوری خرافی درباره گربهی سیاه ایجاد نماید.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره «خطاهای شناختی» مانند «خطای تأیید» یا «توهم کنترل» تحقیق کنی. همچنین مطالعه در مورد چگونگی شکلگیری باورها در روانشناسی اجتماعی جالب خواهد بود.
