راهنمایی کوتاه: در فلزها فقط الکترون‌ها می‌توانند جابه‌جا شوند؛ بار مثبت هسته‌ها ثابت است.
گام‌به‌گام:
- ۱) الکتروسکوپ باردار، برگ‌هایش به خاطر رانش بارهای هم‌نام از هم باز شده‌اند.
- ۲) میله باردار را نزدیک کلاهک (بدون تماس) می‌گیریم.
- ۳) اگر میله بار مخالف داشته باشد، الکترون‌های آزاد را جذب یا دفع می‌کند و آن‌ها را در الکتروسکوپ جابه‌جا می‌کند.
- ۴) بار روی برگ‌ها کم می‌شود، پس نیروی رانش بین برگ‌ها کم می‌شود.
پاسخ نهایی:
۱) الکتروسکوپ مثبت + میله منفی نزدیک: میله منفی الکترون‌ها را از کلاهک به سمت برگ‌ها می‌راند. برگ‌ها که مثبت بودند، الکترون می‌گیرند و بار مثبتشان کم می‌شود؛ بنابراین برگ‌ها به هم نزدیک می‌شوند (واگرایی کم می‌شود). اگر میله خیلی قوی باشد، ممکن است برگ‌ها اول جمع شوند و بعد با بار منفی دوباره باز شوند.
۲) الکتروسکوپ منفی + میله مثبت نزدیک: میله مثبت الکترون‌ها را از برگ‌ها به سمت کلاهک می‌کشد. برگ‌ها الکترون از دست می‌دهند و بار منفیشان کم می‌شود؛ بنابراین برگ‌ها به هم نزدیک می‌شوند (واگرایی کم می‌شود). اگر میله را تماس بدهی، بار مثبت و منفی همدیگر را خنثی می‌کنند؛ ممکن است برگ‌ها بیفتند یا اگر بار میله بیشتر باشد، دوباره باز شوند.
مثال مشابه:
اگر به الکتروسکوپ مثبت، میله‌ای با بار مثبت نزدیک کنیم، الکترون‌ها به سمت پایین رانده می‌شوند و بار مثبت برگ‌ها بیشتر می‌شود؛ پس برگ‌ها بیشتر باز می‌شوند.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری:
این پدیده «القای الکتریکی» نام دارد. در القا، بار کل الکتروسکوپ تغییر نمی‌کند؛ فقط بارها در آن جابه‌جا می‌شوند.
یادآوری ایمنی: با میله‌های باردار و وسایل برقی آزمایشگاهی با احتیاط کار کن و طبق دستور معلم عمل کن.
