راهنمایی کوتاه: امپریالیسم فرهنگی و استعمار دو مفهوم مرتبط هستند که دربارهٔ تأثیرگذاری و سلطهٔ یک کشور یا فرهنگ بر دیگران صحبت میکنند.
گامبهگام:
- ۱) استعمار چیست؟ استعمار (Colonialism) به معنی تسلط مستقیم یک کشور قدرتمند بر کشورهای دیگر است. کشور استعمارگر با نیروی نظامی وارد میشود، حکومت را در دست میگیرد، منابع طبیعی را میدزدد و مردم آنجا را تحت کنترل خود درمیآورد. مثال: تسلط بریتانیا بر هند در گذشته.
- ۲) امپریالیسم چیست؟ امپریالیسم (Imperialism) شکل گستردهتری از سلطه است. کشور قدرتمند میخواهد نفوذ سیاسی، اقتصادی و فرهنگی خود را در سراسر جهان گسترش دهد. این کار لزوماً با اشغال نظامی همراه نیست؛ ممکن است از طریق قراردادهای ناعادلانه، سرمایهگذاریهای بزرگ یا تبلیغات انجام شود.
- ۳) امپریالیسم فرهنگی چیست؟ این نوع خاصی از امپریالیسم است. در اینجا، کشور قدرتمند سعی میکند ارزشها، باورها، سبک زندگی، زبان، فیلمها، موسیقی و حتی نوع لباس پوشیدن خود را به کشورهای دیگر تحمیل کند. هدف این است که فرهنگ مردم آن کشورها شبیه به فرهنگ کشور سلطهگر شود.
- ۴) ارتباط این دو مفهوم: استعمار اغلب همراه با امپریالیسم فرهنگی بود. استعمارگران نه تنها منابع را میگرفتند، بلکه سعی میکردند زبان، مذهب و آداب و رسوم خود را به مردم مستعمره آموزش دهند تا آنها را «متمدن» کنند! امروزه، امپریالیسم فرهنگی بیشتر از طریق رسانهها (مثل فیلمهای هالیوود، شبکههای اجتماعی جهانی، برندهای معروف) ادامه دارد.
- ۵) نتیجه چیست؟ این فرآیند میتواند باعث شود فرهنگهای محلی و بومی ضعیف شوند یا حتی از بین بروند. مردم ممکن است کمکم زبان مادری خود را فراموش کنند یا ارزشهای سنتی خود را بیارزش بدانند.
پاسخ نهایی: استعمار سلطهٔ مستقیم نظامی-سیاسی یک کشور بر کشور دیگر برای غارت منابع است. امپریالیسم فرهنگی شکل غیرمستقیم سلطه است که در آن یک فرهنگ قدرتمند، از طریق رسانه و کالا، سعی در جایگزینی یا تحتتأثیر قراردادن فرهنگهای دیگر دارد. این دو در تاریخ اغلب همراه بودهاند.
مثال مشابه: فرض کنید یک شرکت بزرگ جهانی، انیمیشنها و سریالهای خود را در همهٔ کشورها پخش میکند. کودکان در سراسر جهان شخصیتهای آن را میشناسند، محصولاتش را میخرند و حتی دوست دارند مانند آنها صحبت کنند یا لباس بپوشند. این یک نمونه از نفوذ فرهنگی است که میتواند بخشی از امپریالیسم فرهنگی محسوب شود.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی دربارهٔ مفهوم «جهانیشدن» (Globalization) و تأثیرات مثبت و منفی آن بر فرهنگهای مختلف تحقیق کنی. همچنین میتوانی بپرسی: «آیا دیدن فیلمها و سریالهای خارجی همیشه بد است؟ چه فوایدی میتواند داشته باشد؟»
